Niedziela, 2018-10-21

historia spotkań na Ziemi Sanockiej

ekumenia-big
Bądźcie mężni – tak jak św. Dymitr – Zachętę do mężnego wyznawania wiary w codziennym życiu usłyszeli uczestnicy uroczystości odpustowej w greckokatolickiej parafii św. Dymitra w Sanoku-Dąbrówce. Odpust odbył się 11 listopada 2007 r., uczestniczyli w nim grekokatolicy, rzymskokatolicy oraz prawosławni. Gospodarzem uroczystości był proboszcz ks. Ireneusz Kondrów, Mszy św. przewodniczył igumen monasteru (przełożony klasztoru) bazylianów w Przemyślu o. Igor Harasim OSBM. Koncelebransami byli greckokatoliccy duchowni ks. Bogdan Kiszko z Komańczy i dziekan dekanatu sanockiego ks. Jarosław Wienc z Mokrego. W uroczystościach uczestniczył ks. Andrzej Żuraw z greckokatolickiej parafii w Komańczy oraz franciszkanie z Sanoka – o. Stanisław Glista OFMConv i o. Witold Pobiedziński OFMConv. Zgromadzili się wierni należący do Kościoła greckokatolickiego – do parafii w Sanoku, Komańczy, Kulasznem i Mokrem, oraz do Kościoła rzymskokatolickiego i Kościoła prawosławnego. W kazaniu o. Harasim nawiązał do postaci św. Dymitra, patrona cerkwi. Podkreślił on, że współczesny świat potrzebuje świadków wiary na podobieństwo żyjącego w IV wieku św. Dymitra. Męczennik ten dał przykład mądrego zmagania się z różnymi przeciwnościami. O. Harasim podkreślił, że od św. Dymitra możemy uczyć się przede wszystkim mężnego wyznawania wiary. Św. Dymitr żył na przełomie III i IV wieku, pochodził z rodziny senatorskiej, doszedł do wysokiej rangi w armii cesarskiej. Pełnił funkcję naczelnika greckiego miasta Saloniki. Po przyjęciu chrztu był gorliwym głosicielem wiary w Chrystusa, za co zginął jako męczennik w 306 roku. Na ikonach przedstawiany jest najczęściej jako młody żołnierz w zbroi z mieczem lub włócznią oraz tarczą. Jego wizerunek często można spotkać w ikonostasach wśród tzw. ikon namiestnych. Jest on patronem wielu cerkwi, wojowników i rycerzy. Do rozwoju kultu św. Dymitra wśród Słowian przyczynili się w IX wieku święci Cyryl i Metody. Pierwotna cerkiew św. Dymitra w Sanoku-Dąbrówce została wzniesiona przed rokiem 1573, obecną świątynię zbudowano w 1867 roku. Pierwszą po II wojnie światowej liturgię greckokatolicką sprawowano w niej w grudniu 1995 roku. Do cerkwi w 1982 roku dobudowano kościół, który stał się siedzibą nowej parafii rzymskokatolickiej Narodzenia NMP. Kościół greckokatolicki w Polsce tworzy jedna metropolia przemysko-warszawska, do której należy archidiecezja przemysko-warszawska oraz diecezja wrocławsko-gdańska. Stolica metropolii znajduje się w Przemyślu. Parafia w Sanoku-Dąbrówce należy do dekanatu sanockiego, jednego z sześciu w archidiecezji przemysko-warszawskiej.

Modlitwa o jedność chrześcijan u polskokatolików

Biskup Jerzy Szotmiller z Kościoła polskokatolickiego był głównym gościem ekumenicznej modlitwy o jedność chrześcijan, która 7 października 2007 r. odbyła się w polskokatolickiej parafii Matki Bożej Różańcowej w Sanoku. Spotkanie było kolejną tegoroczną inicjatywą ekumeniczną duszpasterzy z Kościołów rzymskokatolickiego, greckokatolickiego, prawosławnego i polskokatolickiego, w ramach żywo rozwijającego się od 1998 roku dialogu ekumenicznego na Ziemi Sanockiej. Głównym gościem był bp Jerzy Szotmiller z Częstochowy, administrator diecezji krakowsko-częstochowskiej Kościoła polskokatolickiego. Gospodarzem modlitwy ekumenicznej był ks. dziekan Ryszard Rawicki z polskokatolickiej parafii Matki Bożej Różańcowej. Uczestniczyli w niej razem z wiernymi: ks. Ireneusz Kondrów z parafii greckokatolickiej w Hłomczy k. Sanoka i o. Stanisław Glista OFMConv z rzymskokatolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. W spotkaniu wzięły udział siostry służebniczki – s. Małgorzata Schmidt i s. Agata Bodziak. Z powodu ważnych obowiązków nie przybył ks. Jan Antonowicz z Kościoła prawosławnego. Oprócz bp Szotmillera i ks. Rawickiego Kościół polskokatolicki reprezentowali duchowni z dekanatu sanockiego: ks. Jerzy Uchman i ks. Edward Stańko z Jaćmierza, ks. Roman Jagiełło z Łęk Dukielskich i ks. Andrzej Pastuszek z Bażanówki. Witając zebranych ks. Rawicki podkreślił, że w Sanoku promotorem i przewodnikiem w dialogu ekumenicznym od 2000 roku jest o. Stanisław Glista z klasztoru franciszkanów. Uczestnicy spotkania wzięli udział w mszy św. z okazji święta patronalnego parafii Matki Bożej Różańcowej, której przewodniczył bp. Szotmiller. Ważnym momentem było wzajemne przekazanie sobie znaku pokoju. Następnie zebrani modlili się na różańcu i adorowali Najświętszy Sakrament. Bp Szotmiller w homilii podkreślił, że to Duch Święty prowadzi podzielony Kościół Chrystusowy do jedności. Wyraził uznanie dla działalności ekumenicznej na Ziemi Sanockiej. „Bracia i siostry z różnych Kościołów zbierają się na waszej ziemi kilka razy w roku na modlitwie ekumenicznej, w Wielki Piątek idziecie razem ulicami Sanoka w drodze krzyżowej. Pamiętajmy, że siłą Kościoła jest wiara jego wyznawców, dlatego módlmy się o przemnożenie nam wiary i o przybliżenie się jedności miedzy nami” – podkreślił bp Szotmiller. Kościół polskokatolicki należy do grupy kościołów autonomicznych, narodowych, obrządku zachodniego. Powstał w USA, w wyniku działalności ks. Franciszka Hodura, który zerwał łączność ze Stolicą Apostolską w Rzymie na znak protestu wobec nieuwzględniania przez Watykan jego postulatów, m.in. mianowania biskupa personalnego dla Polaków w USA i powoływania proboszczów za zgodą parafian. Ks. Hodur utworzył niezależną parafię, wypowiadając posłuszeństwo papieżowi i biskupowi. W 1904 roku utworzono Polski Narodowy Kościół Katolicki, który przyjął dogmatykę starokatolicką. Ks. Hodur w 1907 roku otrzymał sakrę biskupią z rąk starokatolickiego biskupa Utrechtu, zachowując przez to dla PNKK sukcesję apostolską. Po zerwaniu z Rzymem do liturgii wprowadzono język polski, zniesiono obowiązkowy celibat księży, odrzucono powszechną władzę papieża w Kościele, wprowadzono spowiedź powszechną oraz szereg innych zmian. Od 1907 roku wspólnota należy do tzw. Unii Utrechckiej, skupiającej Kościoły starokatolickie, wyrastające z tradycji katolickiej, ale nie uznające zwierzchnictwa Biskupa Rzymu. Kościół ten przyjmuje dogmaty tylko pierwszych siedmiu soborów. Kiedy reemigranci przybyli w 1921 roku do Polski, przenieśli idee polskokatolickie. Wierni polskokatoliccy w Polsce stanowili diecezję wchodzącą w skład PNKK w USA. Władze komunistyczne w 1951 roku nakazały zerwać łączność z amerykańskim PNKK, w wyniku czego powstał autokefaliczny, niezależny Kościół polskokatolicki. Jego ustrój jest episkopalny i demokratyczny, tzn. najwyższą władzą zwierzchnią i prawodawczą jest synod, w skład którego wchodzą duchowni i świecy, mający równe prawa z duchownymi. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Wiktor Wysoczański. Według danych GUS z 2004 roku, do Kościoła polskokatolickiego w RP należy 22 tys. wiernych. Kościół administracyjnie dzieli się na trzy diecezje: warszawską, krakowsko-częstochowską i wrocławską. Ma 12 dekanatów, 82 parafie, blisko 100 duchownych. W skład dekanatu sanockiego wchodzą parafie w Sanoku, Bażanówce k. Krosna, Jaćmierzu k. Sanoka, Łękach Dukielskich k. Krosna i Jastkowicach k. Stalowej Woli.

Festiwal „Jeden Bóg – wiele kultur” w Sanoku – czerwiec 2007 r.

W Sanoku na Podkarpaciu odbył się Ekumeniczny i Międzyreligijny Festiwal „Jeden Bóg – wiele kultur”, w dniach 9-16 czerwca 2007 r. Miał on charakter międzynarodowy, zorganizowali go franciszkanie z Sanoka. Zapraszamy do przeczytania szczegółowych relacji z tego festiwalu oraz do obejrzenia galerii zdjęć:

www.1bog.franciszkanie.pl

Hłomcza: Ekumenicznie w cerkwi i przy ognisku – maj 2007 r.

Najpierw było zwiedzanie cerkwi i wspólna modlitwa, później przy ognisku śpiewaliśmy pieśni, toczyły się rozmowy, podziwialiśmy piękno budzącej się do życia przyrody – mówi o. Stanisław Glista o spotkaniu ekumenicznym, które odbyło się w Hłomczy koło Sanoka. W ramach trwającego na Ziemi Sanockiej dialogu ekumenicznego, 19 maja 2007 r. ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz greckokatolickiej parafii Świętego Proroka Eliasza w Hłomczy, zorganizował majówkę w swojej parafii. Na jego zaproszenie odpowiedzieli wierni i pasterze Kościołów: prawosławnego z ks. Janem Antonowiczem, polskokatolickiego z ks. Ryszardem Rawickim oraz rzymskokatolickiego z franciszkanami – o. Stanisławem Glistą, o. Tomaszem Łukawskim i diakonami: Michałem Gruszką i Rafałem Bendkowskim. “Ks. Kondrów, gospodarz spotkania, opowiedział nam wiele ciekawostek o cerkwi, jej wystroju i symbolice. O godz. 17.00 rozpoczął się molebień, czyli nabożeństwo, ku czci Matki Bożej, śpiewany w językach ukraińskim i polskim. Słowo Boże wygłosił ks. Antonowicz. Zwrócił on uwagę na to, że w tradycji wschodniej Maryja przedstawiana jest na ikonach w maforionie, czyli długim szalu okrywającym głowę i postać. Takim maforionem Maryja okrywa tych, którzy z ufnością proszą Ją o opiekę” – opowiada o. Glista o spotkaniu. Na drugą częścią majówki złożyło się biesiadowanie przy ognisku, pieczenie kiełbasy, śpiew pieśni, rozmowy oraz podziwianie pięknych widoków na okoliczne stawy i budzącą się do życia przyrodę. Cieszyła szczególnie obecność dzieci i młodzieży, w tym z franciszkańskiej świetlicy przyklasztornej, dla nich spotkanie było okazją poznania odmiennej kultury i tradycji religijnej. Jak powiedzieli uczestnicy majówki, była to lekcja wzajemnego poznawania się, uczenia się tolerancji i szacunku. Była to również możliwość wyzbywania się uprzedzeń i krzywdzących opinii o sobie nawzajem oraz doświadczenie budowania dobrych relacji – nie na pokaz, ale do zastosowaniu w codziennym życiu. Klimat pokoju i zrozumienia między chrześcijanami jest zadaniem szczególnie pilnym oraz koniecznym do wprowadzania zwłaszcza na terenach Polski południowo-wschodniej. Mieszkańcy tego regionu byli boleśnie uwikłani w skomplikowane procesy polityczne, społeczne i nacjonalistyczne, które kończyły się wzajemną niechęcią oraz bratobójczymi walkami. Dialog międzyreligijny, od prawie dziesięciu lat rozwijający się na Ziemi Sanockiej, jest przykładem tego, że obok siebie mogą żyć w szacunku i pokoju ludzie odmiennych tradycji kulturowych i religijnych.

Sanok: Na ulicach miasta modlili się o jedność – kwiecień 2007 r.

Prawie trzy tysiące chrześcijan modliło się o jedność podczas ekumenicznej drogi krzyżowej, która przeszła ulicami Sanoka w Wielki Piątek, 6 kwietnia 2007 r. Nabożeństwo rozpoczęło się o godzinie 22.00 w kościele franciszkańskim Podwyższenia Krzyża Świętego, zgromadziło się na nim blisko trzy tysiące chrześcijan z trzech Kościołów: prawosławnego, polskokatolickiego oraz katolickiego obrządków bizantyńsko-ukraińskiego i łacińskiego. Razem z wiernymi uczestniczyli w nim duszpasterze oraz pięciu proboszczów: ks. Jan Antonowicz (K. prawosławny), ks. dziekan Ryszard Rawicki (K. polskokatolicki), ks. Ireneusz Kondrów (K. greckokatolicki), ks. dziekan Andrzej Skiba i o. Stanisław Glista OFMConv (K. rzymskokatolicki). Uczestników już czwartej, ekumenicznej drogi krzyżowej ulicami Sanoka, nie zniechęciła ani późna pora, padający deszcz czy zaledwie kilkustopniowa temperatura. Młodzież oraz dorośli nieśli na ramionach ciężki, drewniany krzyż do czternastu stacji, rozmieszczonych przy ulicy Franciszkańskiej, Rynku, Cerkiewnej, Zamkowej, Sobieskiego i Piłsudskiego. Ostatnia stacja oraz zakończenie nabożeństwa odbyło się w kościele Przemienienia Pańskiego. O. Glista rozpoczynając nabożeństwo podkreślił, że ta nietypowa droga krzyżowa, która raz do roku przemierza ulicami miasta, łączy mieszkańców ziemi sanockiej, którzy należą do różnych tradycji religijnych i kulturowych. “Podążając śladami męki Chrystusa, chcemy głosić pojednanie i pokój między ludźmi, chcemy także przepraszać Boga za nasze przewinienia, grzechy oraz zaniedbania w czynieniu dobra” – powiedział o. Glista. Podczas rozważania piątej stacji ks. Rawicki modlił się, aby nie było obojętności na biedę i wszelkiego rodzaju krzywdy społeczne. Siódmą stację umiejscowiono w prawosławnej cerkwi katedralnej Trójcy Świętej, a prowadzący ją ks. Antonowicz wzywał wszystkich wyznawców Chrystusa do przebaczenia i pojednania. Ks. Kondrów, stawiając podczas trzynastej stacji pytanie o najgłębszy powód uczestniczenia w tym nabożeństwie, powiedział: “Kiedy razem spotykamy się i wspólnie modlimy, wtedy wypełniamy wolę Chrystusa i odpowiadamy miłością na Jego miłość”. Na zakończenie nabożeństwa duchowni udzielili błogosławieństwa jego uczestnikom, mieszkańcom ziemi sanockiej oraz miastu. Ks. Skiba podziękował szczególnie o. Gliście, głównemu organizatorowi nabożeństwa oraz służbie porządkowej na czele z policją. Najnowsza tradycja ekumeniczna w Sanoku i ziemi sanockiej trwa blisko dziesięć lat. Oprócz organizowanych co roku kilku oficjalnych spotkań i nabożeństw, opiera się ona na wzajemnej życzliwości oraz codziennym, dobrosąsiedzkim życiu chrześcijan różnych wyznań i obrządków.

Skarbonki ekumenicznym dziełem wielkopostnym – luty 2007 r.

Już po raz drugi w ogólnopolskiej akcji charytatywnej pod nazwą “Skarbonki wielkopostne” uczestniczą razem trzy Kościoły: ewangelicko-augsburski, prawosławny i rzymskokatolicki. Ta wielkopostna akcja polega na zbieraniu do specjalnych skarbonek pieniędzy zaoszczędzonych na jedzeniu, zakupach czy rozrywkach. Zostają one później przekazane do trzech organizacji charytatywnych – Diakoni Kościoła ewangelicko-augsburskiego, Eleos Kościoła prawosławnego oraz do Caritas Kościoła rzymskokatolickiego. Ofiary te będą przeznaczone na leczenie i rehabilitację dzieci i dorosłych. Ta ekumeniczna akcja jest zachętą do praktykowania cnoty umiarkowania i wstrzemięźliwości, daje możliwość czynnego okazywania miłosierdzia. Skarbonki wielkopostne rozprowadzane są wśród dzieci, młodzieży i dorosłych. W tym roku Caritas rozda dwa miliony skarbonek, Eleos – dwadzieścia pięć tysięcy, a Diakona – trzynaście tysięcy. W Kościele rzymskokatolickim tradycję skarbonek wielkopostnych praktykuje się od wielu lat, jest ona znana również pod nazwą „Jałmużna wielkopostna”. Napis, znajdujący się na tegorocznych skarbonkach – „Naszym powołaniem jest miłość” – nawiązuje do hasła trwającego roku duszpasterskiego w Kościele rzymskokatolickim: “Przypatrzcie się powołaniu waszemu”. Prawie trzysta skarbonek otrzymała franciszkańska parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. Jak co roku, zostały one rozdane głównie dzieciom, które w tę inicjatywę włączają się ze zrozumieniem i dużym zaangażowaniem. W poprzednich latach dzieci z tej parafii każdego roku zbierały w akcji kwotę kilkuset złotych.

Szczedriwki i kolędy w wykonaniu “Żurawi” – styczeń 2007 r.

Występom chóru męskiego „Żurawie” zawsze towarzyszy niepowtarzalna atmosfera. Podobnie było w Sanoku, podczas koncertu kolęd i szczedriwek, w którym uczestniczyło wielu miłośników śpiewu cerkiewnego oraz muzyki wschodniego chrześcijaństwa. Ukraiński Chór Męski „Żurawie” (ukraińska, oryginalna nazwa zespołu brzmi „Żurawli”) jest reprezentacyjnym zespołem Związku Ukraińców w Polsce, od 35 lat występuje w kraju oraz poza jego granicami. Każdy ich występ na scenie jest dużym wydarzeniem artystycznym, a ich koncertom w cerkwiach towarzyszą niezapomniane przeżycia duchowe. Tak było również na ostatnim koncercie „Żurawi”, który 27 stycznia 2007 r. odbył się w prawosławnej cerkwi katedralnej Świętej Trójcy w Sanoku. Chór wykonał ukraińskie kolędy i szczedriwki, czyli pastorałki, utrzymane w warstwie liturgicznej i muzycznej w tradycji wschodniego chrześcijaństwa. Słuchacze wysłuchali śpiewów w ciszy i dużym skupieniu, ponieważ w cerkwiach nie ma zwyczaju nagradzania występów oklaskami. Ks. Jan Antonowicz, proboszcz parafii prawosławnej w Sanoku, dziękując „Żurawiom” za występ powiedział, że koncert tak znakomitego chóru jest wielkim wyróżnieniem dla niewielkiej liczebnie społeczności ukraińskiej, mieszkającej w południowo-wschodniej Polsce. „Na twarzach słuchaczy widziałem łzy. Nie były to jednak łzy smutku, ale łzy wzruszenia z powodu głębokich przeżyć duchowych” – dodał ks. Antonowicz. Gospodarzem koncertu kolęd był abp Adam Dubec, zwierzchnik prawosławnej diecezji przemysko-nowosądeckiej. W gronie słuchaczy znaleźli się miłośnicy śpiewu i muzyki cerkiewnej, mieszkańcy wielokulturowej społeczności ziemi sanockiej. Obecni byli pasterze i wierni Kościołów – prawosławnego, polskokatolickiego, greckokatolickiego oraz rzymskokatolickiego, w tym franciszkanie z miejscowego klasztoru. Chór męski “Żurawie” został założony w 1972 roku, śpiewają w nim przedstawiciele mniejszości ukraińskiej, mieszkający w całej Polsce. Łączy ich pasja do śpiewu i muzyki cerkiewnej oraz przywiązanie do swojej kultury i tradycji. Na próby zjeżdżają się różnych miejscowości, co przypomina klucz żurawi, wędrujących razem do jednego miejsca. Stąd wzięła się nazwa zespołu. W ponad trzydziestoletniej historii zespół wykonał kilkaset koncertów, wydał płyty, zdobył wiele nagród na prestiżowych festiwalach. Chór ma repertuarze przede wszystkim śpiewy cerkiewne oraz pieśni muzyki klasycznej i ludowej. Od 2005 roku dyrygentem „Żurawi” jest Jarosław Wujcik.

Piękny zapach i niepowtarzalny smak… ekumenizmu – styczeń 2007 r.

Chrześcijanie z czterech Kościołów, uczestniczący w spotkaniu w Sanoku, przekonali się, że zewnętrznym wyrazem ekumenizmu może być piękny zapach oleju do błogosławieństwa oraz niepowtarzalny smak prosfory, skropionej słodkim winem. 25 stycznia 2007 r. przy klasztorze franciszkańskim w Sanoku odbyło się spotkanie ekumeniczne, kończące w tym mieście obchody Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan. Wzięli w nim udział pasterze oraz wierni czterech sanockich Kościołów: prawosławnego, polskokatolickiego, Adwentystów Dnia Siódmego oraz katolickiego dwóch obrządków: bizantyńsko-ukraińskiego (greckokatolickiego) oraz łacińskiego. Na pierwszą część spotkania złożyły się Nieszpory, połączone ze wschodniochrześcijańskim obrzędem zwanym „Litia”, w czasie którego duchowny greckokatolicki poświęcił pięć chlebów – prosforę, pszenicę, olej i wino. Na zakończenie nabożeństwa uczestnicy otrzymali indywidualne błogosławieństwo poprzez namaszczenie czoła pięknie pachnącym, poświęconym olejem, symbolizującym biblijną „woń”, po której można rozpoznać uczniów Chrystusa. W pierwszej części spotkania zgromadzeni w kościele franciszkańskim Podwyższenia Krzyża Świętego modlili się o pokój na świecie oraz o pełną jedność wszystkich chrześcijan. Wzajemny szacunek oraz pragnienie jedności symbolizował gest zapalenia świec przez pasterzy oraz dzielenie się opłatkiem i prosforą, skropioną poświęconym, słodkim winem. Druga część miała miejsce w kawiarence franciszkańskiej „U Mnicha”, było to braterskie spotkanie przy stole oraz kolędowanie. Hasłem tegorocznego Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan były słowa z Ewangelii według św. Marka: „Głuchym przywraca słuch i niemym mowę” (Mk 7,37). Do nich nawiązali duchowni, którzy w czasie nabożeństwa dzielili się krótką refleksją. Gospodarz spotkania, o. Stanisław Glista OFMConv z sanockiego klasztoru franciszkanów, witając zebranych podkreślił, że duchowość franciszkańska jest uniwersalną inspiracją do budowy dobrych relacji z Bogiem i wszystkimi ludźmi. „Św. Franciszek z Asyżu, wysyłając swoich braci na głoszenie Ewangelii, nakazał im nieść orędzie pokoju i pojednania. Niech to spotkanie i modlitwa o jedność otwiera nam uszy na słowo Boże i na słowo drugiego człowieka. Niech nasze języki chwalą Boga i pomagają w budowaniu jedności w relacjach międzyludzkich” – powiedział franciszkanin. W przesłaniu skierowanym do zebranych, ks. Ryszard Rawicki z Kościoła polskokatolickiego podkreślił, że Chrystus jest tym, który czynił dobro wszystkim ludziom. Jest On wzorem dla wszystkich ludzi, aby i oni tak samo czynili sobie nawzajem. Ks. Jan Antonowicz, pasterz Kościoła prawosławnego z Sanoka, doceniając wagę spotkania, zapytał: „Co powinniśmy czynić, aby ci, którzy nas spotykają, widzieli w naszym codziennym zachowaniu świadectwo wierności Chrystusowi?” Odpowiadając na to pytanie, przytoczył słowa św. Pawła Apostoła z Listu do Kolosan: „Obleczcie się w serdeczne współczucie, w dobroć, pokorę, cichość, cierpliwość, znosząc jedni drugich i wybaczając sobie nawzajem” (Kol 3,12-13). „Tego właśnie uczą nas spotkania ekumeniczne – dobroci, łagodności, cierpliwości do bliźnich. Jeśli poznajemy się nawzajem, wtedy możemy lepiej się rozumieć, przebaczać sobie, a stąd już niewielki krok do tego, czego uczył Chrystus, czyli do realizacji polecenia – miłuj bliźniego jak siebie samego. Dziś, bardziej niż kiedykolwiek indziej, potrzebne jest ekumeniczne nawracanie się. Jedność między chrześcijanami jest możliwa. Jest ona darem Ducha Świętego, można otrzymać go tylko poprzez pokorną modlitwę” – dodał ks. Antonowicz. Zdaniem ks. Ireneusz Kondrowa, pasterza Kościoła greckokatolickiego, podstawą spotkań ekumenicznych musi być sam Chrystus. Kościół jest najlepszym miejscem do mówienia sobie prawdy o tym, co jest trudne także między chrześcijanami, ponieważ Bóg poprzez Kościół daje człowiekowi swoje miłosierdzie. On też nakazuje ludziom przebaczać każde zło i miłować się nawzajem. Jak podkreślił ks. Kondrów, spotkania ekumeniczne mają prowadzić nie tylko do wyzbywania się uprzedzeń i stereotypów, ale przede wszystkim mając uczyć zrozumienia, szacunku i dostrzeżenia, że każdy człowiek jest ikoną Boga oraz jego dzieckiem. Mirosław Harasim, pastor zboru Adwentystów Dnia Siódmego, odnosząc się do hasła tygodnia modlitw, zwrócił uwagę na fakt, że Chrystus pragnie przemieniać całego człowieka, jego duchowość, emocjonalność i fizyczność. Niezastąpioną rolą w codziennym przybliżaniu się do jedności chrześcijan jest codzienne czytanie Pisma świętego. „O tym należy przypomnieć sobie przy okazji spotkań takich, jak to” – stwierdził pastor. Tradycja spotkań ekumenicznych w Sanoku rozpoczęła się w 1998 roku, z inicjatywy osób świeckich z Kościołów prawosławnego i rzymskokatolickiego. Spotkania te odbywają się kilka razy w roku, mają różnorodną formę, obejmują udział w nabożeństwach oraz w wydarzeniach artystycznych.

Jordan i Wielkie Poświęcenie Wody – styczeń 2007 r.

19 stycznia 2007 r. Kościoły wschodnie, posługujące się kalendarzem juliańskim, przeżywały uroczystość Objawienia Pańskiego, nazywaną świętem Chrztu Pańskiego lub popularnie zwaną Jordanem. W tradycji wschodniej to święto, obchodzone pod datą 6 stycznia, ma wyjątkową wagę. Jego rangę podkreśla fakt, że w dzień poprzedzający Jordan, chrześcijanie wschodni obchodzą Wigilię podobną do tej, jaką wcześniej przeżywali przed uroczystością Bożego Narodzenia. W rodzinach zasiada się wówczas do tradycyjnej wieczerzy, łamie się prosforą oraz spożywa postne potrawy. W dniu Jordanu prawosławni i grekokatolicy uczestniczą najpierw w cerkwiach w Boskiej Liturgii (mszy św.), a później w procesjach idą nad rzeki i potoki. Tam kapłani dokonują obrzędu Wielkiego Poświęcenia Wody, obchodzonego dla uczczenia chrztu Chrystusa w rzece Jordan. Na Podkarpaciu główne uroczystości w Kościele prawosławnym odbyły się w Sanoku, stolicy diecezji przemysko-nowosądeckiej. W procesji wierni Kościoła prawosławnego przeszli z cerkwi katedralnej Świętej Trójcy nad San. W Kościele greckokatolickim głównym obchodom święta Jordanu i procesji nad San przewodniczył w Przemyślu abp Jan Martyniak, metropolita przemysko-warszawski. W liturgii uczestniczył abp Józef Michalik, metropolita przemyski. Tradycyjnie w święcie Jordanu wzięli udział wierni innych Kościołów, w tym rzymskokatolickiego. Ekumeniczny charakter miało święto Jordanu w Ustrzykach Dolnych koło Sanoka, najdalej wysuniętej na południowy wschód, greckokatolickiej parafii w Polsce. Uroczystości odbyły się tam w cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, gospodarzem był ks. Ireneusz Kondrów. Ks. Kondrów obficie pokropił zebranych poświęconą wodą, na zakończenie liturgii trzej duchowni udzielili błogosławieństwa. Uczestnicy Jordanu zabrali poświeconą wodę, aby pokropić nią swoich bliskich oraz domostwa. Woda przechowywana jest w domach do kolejnego Jordanu. Jak zapewniali uczestnicy uroczystości, ma ona właściwości lecznicze i nie ulega zepsuciu. Używają jej także kapłani podczas wizyty duszpasterskiej, którą rozpoczynają dzień po święcie Jordanu. Tegoroczny Jordan odbywał się na Podkarpaciu w niecodziennej scenerii. W poprzednich latach, aby dokonać poświęcenia wody, trzeba było w rzekach wykuwać przeręble. W tym roku uczestnikom święta dawał się we znaki porywisty wiatr oraz deszcz. Jordan nad Strwiążem był niecodzienny również z innego powodu. Jest to jedyna rzeka w Polsce, która wpada do Dniestru i należy do zlewiska Morza Czarnego. W liturgii wziął udział ks. Ryszard Rawicki, proboszcz polskokatolickiej parafii w Sanoku, on także wygłosił homilię. Razem z ks. Kondrowem Eucharystię sprawował o. Piotr Marszałkiewicz OFM Conv z klasztoru franciszkanów w Sanoku. Po zakończeniu Boskiej Liturgii uczestnicy przeszli nad rzekę Strwiąż, płynącą przez Ustrzyki Dolne. czasie modlitwy trzej kapłani dokonali poświęcenia wody poprzez cztery gesty: zanurzenie w niej trzech specjalnych, trójramiennych świeczników, dotknięcie wody dłonią, skierowanie na nią tchnienia oraz poprzez trzykrotne zanurzenie krzyża.

Sanok: Katolicy pomagają w odbudowie cerkwi – październik 2006 r.

Prawie trzy i pół tysiąca złotych przekazała w październiku 2006 r. rzymskokatolicka parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku na odbudowę prawosławnej cerkwi, która przed miesiącem spłonęła w Komańczy, na Podkarpaciu. Cerkiew Opieki Najświętszej Maryi Panny w Komańczy, która przed miesiącem spłonęła, była nie tylko miejscem modlitwy. Licznie odwiedzali ją turyści oraz miłośnicy pogranicza kultur Wschodu i Zachodu. Pożar świątyni był bolesnym doświadczeniem nie tylko dla Kościoła prawosławnego, ale także dla wielowyznaniowej społeczności ziemi sanockiej, gdzie od kilku lat trwa ożywiony dialog między chrześcijanami różnych wyznań. Pożar świątyni był bolesnym doświadczeniem nie tylko dla Kościoła prawosławnego, ale także dla wielowyznaniowej społeczności ziemi sanockiej, gdzie od kilku lat trwa ożywiony dialog między chrześcijanami różnych wyznań. Ważną rolę w tym dialogu od 1998 roku pełni klasztor franciszkanów w Sanoku i prowadzona przez zakonników parafia Podwyższenia Krzyża Świętego. W czasie kwesty, którą 8 października przeprowadzono w tej parafii po niedzielnych mszach św., przedstawiciele rady parafialnej zebrali 3 tys. 400 złotych. Pieniądze te zostały przekazane Kościołowi prawosławnemu. Wybudowana w roku 1802 cerkiew Opieki NMP doszczętnie spłonęła 13 września br., w godzinach wieczornych. Pożar wybuchł prawdopodobnie w kopule cerkwi, strażacy uratowali jedynie zabytkową, drewnianą dzwonnicę oraz krzyż znajdujący się obok świątyni. Decyzję odbudowy cerkwi podjęli abp Adam Dubec, zwierzchnik prawosławnej diecezji przemysko-nowosądeckiej (z siedzibą w Sanoku) oraz podkarpacki konserwator zabytków. Koszt inwestycji to kwota około miliona złotych. Na apel abp. Dubeca o wsparcie finansowe odpowiedziały już osoby prywatne, instytucje oraz parafie rzymskokatolickie, w tym m.in. parafia franciszkańska w Sanoku. Komańcza jest niewielką wsią leżącą na pograniczu Bieszczadów i Beskidu Niskiego, od południa graniczy ze Słowacją. Miejscowość zasłynęła jako miejsce internowania Prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego, w latach 1955-1956. Obecnie w Komańczy mieszka kilkaset osób. Przed wrześniowym pożarem znajdowały się tam cztery drewniane świątynie: prawosławna, greckokatolicka oraz dwie rzymskokatolickie – kościół św. Józefa oraz kaplica w klasztorze sióstr nazaretanek. Cerkiew Opieki NMP była najstarszą świątynią w Komańczy. Zbudowano ją na wzgórzu obronnym w roku 1802, na miejscu poprzedniej cerkwi, która spłonęła w roku 1800. W roku 1832 umieszczono w niej ikonostas – niestety, on także spłonął on w ostatnim pożarze – oraz wzniesiono dzwonnicę. Od swego powstania aż do roku 1961 świątynia służyła grekokatolikom, od 1963 roku jest w użytkowaniu Kościoła prawosławnego.

Sanok: Ekumeniczne urodziny abp. Adama – sierpień 2006 r.

Ekumeniczny wymiar miały uroczystości 80-lecia urodzin abp. Adama Dubeca, ordynariusza prawosławnej diecezji przemysko-nowosądeckiej, z siedzibą w Sanoku. Uroczystości odbyły się w Sanoku, 13 sierpnia 2006 r. Przybyli na nie zwierzchnicy Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, na czele z abp. Sawą, metropolitą warszawskim i całej Polski. Obecni byli także inni biskupi: Szymon – arcybiskup łódzki i poznański, Abel – arcybiskup lubelski i chełmski, Jakub – biskup białostocki i gdański oraz Grzegorz – biskup bielski. W uroczystościach wzięli udział także mnisi z Ujkowic koło Przemyśla, jedynego prawosławnego monasteru (klasztoru) w południowo-wschodniej Polsce. W uroczystościach jubileuszowych uczestniczyli przedstawiciele parlamentu, władze powiatowe i miejskie. Obecni byli także wierni i kapłani z Kościoła polskokatolickiego, na czele z proboszczem ks. Ryszardem Rawickim z Sanoka oraz z sanockich parafii rzymskokatolickich, na czele z archiprezbiterem ks. Feliksem Kwaśnym i franciszkaninem o. Stanisławem Glistą OFMConv. Podczas przemówień arcybiskupi Sawa i Adam podkreślali, że ziemia sanocka jest przykładem zgodnego życia i współpracy chrześcijan tradycji wschodniej i zachodniej. Na terenie miasta znajdują się parafie rzymskokatolickie, greckokatolickie, polskokatolickie oraz prawosławne, a także wspólnoty protestanckie. Wierni tych Kościołów od 1998 roku gromadzą się kilka razy w roku w czasie spotkań ekumenicznych. Warto wspomnieć, że sanocki klasztor franciszkanów odgrywa w tym dialogu ważną rolę, to w nim odbyła się większość spotkań. Abp Adam Dubec urodził się 14 sierpnia 1926 roku we Florynce koło Krynicy. W 1960 roku ukończył Prawosławne Seminarium Duchowne w Warszawie, a cztery lata później – Chrześcijańską Akademię Teologiczną. W 1965 roku przyjął chirotoninę (święcenia kapłańskie), posługę duszpasterską pełnił na terenie Łemkowszczyzny, w południowo-wschodniej Polsce. 30 stycznia 1983 roku przyjął chirotonię (sakrę) biskupią i objął przewodnictwo nowo utworzonej diecezji przemysko-nowosądeckiej z siedzibą w Sanoku. W 1996 roku bp Adam został podniesiony do rangi arcybiskupa. W skład kierowanej przez niego diecezji wchodzi kilkadziesiąt parafii i kilkanaście tysięcy wiernych. W roku 1948 Kościół prawosławny w Polsce otrzymał autokefalię od Patriarchatu Moskiewskiego, co związane było z koniecznością zrzeczenia się autokefalii otrzymanej od Patriarchatu Konstantynopola w 1924 roku. PAKP jest członkiem Światowej Rady Kościołów i Polskiej Rady Ekumenicznej. PAKP tworzy metropolię, na jej czele od 1998 roku stoi abp Sawa. Administracyjnie PAKP podzielony jest na sześć diecezji: warszawsko-bielską, białostocko-gdańską, łódzko-poznańską, przemysko-nowosądecką, wrocławsko-szczecińską, lubelsko-chełmską. Należy do niego ponad 600 tys. wiernych, jest drugim pod względem liczebności Kościół w Polsce. W skład PAKP wchodzi 250 parafii, pięć monasterów męskich i trzy żeńskie. Swoją jurysdykcją obejmuje on wszystkie parafie prawosławne na terenie Polski, ponadto należy do niego Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego oraz kościelne jednostki zagraniczne w Portugalii, Hiszpanii i Brazylii.

Kulaszne: Abp Martyniak konsekrował nową cerkiew – lipiec 2006 r.

Abp Jan Martyniak, metropolita przemysko-warszawski Kościoła greckokatolickiego konsekrował nową cerkiew w Kulasznem koło Sanoka na Podkarpaciu. Konsekracja cerkwi pw. Michała Archanioła odbyła się 15 lipca, w uroczystościach wzięło udział kilkunastu kapłanów greckokatolickich z Polski i ze Słowacji. Obecny był także kapłan prawosławny z pobliskiej Komańczy, kapłani rzymskokatoliccy z sąsiednich miejscowości i z Sanoka; śpiewy liturgiczne prowadził chór parafii greckokatolickiej ze Svidnika na Słowacji. Oprócz mieszkańców Kulasznego i okolic, w uroczystościach uczestniczyły osoby, które zostały przesiedlone z tych terenów w ramach akcji „Wisła” lub same rozjechały się po Polsce i świecie. Emigranci z Kulasznego mieszkają głównie w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie. To dzięki ich pomocy finansowej oraz wsparciu innych ofiarodawców indywidualnych, udało się pokryć koszt budowy, wynoszący ponad 300 tys. złotych. W latach powojennych władze komunistycznej Polski represjonowały Kościół greckokatolicki. W roku 1989, wraz z upadkiem rządów totalitarnych, rozpoczął się proces odradzania tego Kościoła. Papież Jan Paweł II w roku 1991 ustanowił diecezję przemyską, zaś pięć lat później, w 1996 roku, powołał do istnienia metropolię greckokatolicką. Tworzy ją obecnie diecezja wrocławsko-gdańska oraz archidiecezja przemysko-warszawska. Od początku istnienia metropolii na jej czele stoi abp Jan Martyniak. Nowo powstała cerkiew w Kulasznem jest symbolem odradzania się Kościoła greckokatolickiego w naszym kraju. Świątynia ta jest zaledwie czwartą cerkwią greckokatolicką zbudowaną po II wojnie światowej w tym regionie Polski. Budowa cerkwi rozpoczęła się w roku 2004, tego zadania podjęła się greckokatolicka parafia Opieki Najświętszej Maryi Panny w Komańczy, której proboszczem jest ks. Andrzej Żuraw.Do archidiecezji przemysko-warszawskiej należy sześć dekanatów – przemyski, sanocki, krakowsko-krynicki, olsztyński, elbląski i węgorzewski. Parafia w Kulasznem jest jedną z siedemnastu parafii w dekanacie sanockim (należy do niego Rzeszów, Sanok, Hłomcza, Ustrzyki Dolne, Tyrawa Solna, Wielopole, Wysoczany, Mokre, Czerteż, Komańcza, Kulaszne, Rzepedź, Jawornik, Zyndranowa, Olchowiec, Polany i Grab). Kulaszne jest niewielką wsią leżącą na pograniczu Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Nowa cerkiew stoi nieopodal miejsca, gdzie znajdowała się pierwotna świątynia greckokatolicka, zbudowana na początku XX wieku. Po pożarze w 1974 roku odbudowano ją jako kościół rzymskokatolicki. Przed II wojną światową w Bieszczadach żyło ok. 134 tys. katolików, z czego 111 tys. obrządku greckokatolickiego (bizantyńsko-ukraińskiego) i 23 tys. obrządku łacińskiego. Obecnie liczbę katolików szacuje się na ok. 68 tys., z czego ponad 66,5 tys. to rzymskokatolicy, a 1,5 tys. to grekokatolicy. Ponadto w Bieszczadach żyje obecnie ok. 400 wiernych Kościoła prawosławnego, przed II wojną światową nie mieszkali oni na tych terenach.

Molebień do Bogurodzicy – styczeń 2006 r.

Molebień dziękczynny ku czci Bogurodzicy zgromadził chrześcijan czterech Kościołów w cerkwi prawosławnej w Sanoku, w przedostatnim dniu Tygodnia Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan. Nabożeństwo celebrowane było 24 stycznia 2006 r. w cerkwi Trójcy Świętej w Sanoku, która jest katedrą abp. Adama Dubeca, zwierzchnika diecezji przemysko-nowosądeckiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Gospodarzem uroczystości był ks. Jan Antonowicz, kanclerz kurii i proboszcz parafii katedralnej. Przeprosił on zebranych za nieobecność ks. arcybiskupa, spowodowaną chorobą. Licznie zgromadzeni byli wierni czterech Kościołów oraz ich pasterze: prawosławni – ks. dziekan Julian Felenczak z Morochowa k. Sanoka i ks. protodiakon Antoni Jary z Sanoka, polskokatolicki – ks. Ryszard Rawicki z Sanoka, greckokatolicki – ks. Ireneusz Kondrów z Hłomczy k. Sanoka oraz rzymskokatolicki – o. Stanisław Glista OFMConv z klasztoru franciszkanów Sanoku. O wprowadzenie teologiczne do nabożeństwa gospodarze poprosili o. S. Glistę. Franciszkanin, nawiązując do perykopy ewangelicznej o nawiedzeniu św. Elżbiety przez Najświętszą Maryję Pannę, powiedział, że było to nie tylko spotkanie dwóch kobiet, ale także spotkanie dwóch niezwykłych dzieci w łonach matek: św. Jana Chrzciciela i Jezusa. “Dla Boga rzeczy niemożliwe stają się możliwe. Jeśli w nas, chrześcijanach, jest obecny Chrystus, to spotkanie z innymi ludźmi będzie podobne do spotkania Maryi i Elżbiety, będzie pełne dobrych słów, otwartości i akceptacji” – powiedział o. S. Glista. Molebień, celebrowany przy cudownej sanockiej ikonie Najświętszej Bogurodzicy Dziewicy Maryi, śpiewany był w językach cerkiewnosłowiańskim oraz ukraińskim. Przewodniczył mu ks. J. Felenczak, śpiew prowadzili duchowni – ks. J. Antonowicz i ks. A. Jary oraz chór katedralny pod dyr. Marianny Jarej. Na zakończenie spotkania ks. Antonowicz, dziękując zebranym za przybycie do katedry, wręczył duchownym ikony Jana Chrzciciela oraz ikony Podwyższenia Krzyża Świętego. Gospodarz skierował słowa specjalnego podziękowania o. S. Gliście za animowanie spotkań ekumenicznych oraz Wspólnocie Dominikańskiej, działającej przy rzymskokatolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku, która wraz z Kościołem prawosławnym w 1998 roku zainicjowała te spotkania. “Nasze spotkania uczą nas przełamywania barier i stereotypów, służą wzajemnemu poznawaniu się, ubogaceniu, umocnieniu wiary, dostrzeganiu piękna w świątyniach, ikonach, obrazach i w śpiewie. Przedłużeniem naszego spotkanie będzie koncert chóru prawosławnego ‘Żurawli’. Zapraszam was na ten koncert, który odbędzie się w naszej cerkwi w sobotę, 28 stycznia, o godzinie 18.00” – powiedział ks. Antonowicz. Głos zabrał także ks. dziekan J. Felenczak, który podziękował za przybycie do sanockiej katedry. “Dzisiejsze spotkanie jest świadectwem wiary w Jezusa Chrystusa. Każdy z nas ma być w życiu apostołem, który ma zanosić Chrystusa innym, podobnie jak Maryja uczyniła to wobec swojej krewnej Elżbiety. Na co dzień niekiedy doświadczamy niezrozumienia ze strony chrześcijan innych wyznań. Takie spotkanie, jak to dzisiejsze, służy wzajemnemu poznawaniu się, uczy nas tolerancji i szacunku” – dodał ks. Felenczak. Spotkanie zakończyło się wspólnym śpiewem kolęd w językach ukraińskim i polskim oraz, zgodnie ze zwyczajem wschodniego chrześcijaństwa, odśpiewaniem pieśni “Mnohije lita”, odpowiednikiem polskiego “Sto lat”. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny jest jednym z kanonicznych Kościołów prawosławnych, swoją jurysdykcją obejmuje wszystkie parafie leżące na terenie Polski. Autokefalię, czyli niezależność, otrzymał od patriarchatu w Konstantynopolu w 1924 roku, potwierdzoną przez patriarchat moskiewski w roku 1948. Zwierzchnikiem PAKP jest metropolita warszawski i całej Polski, od 1998 roku jest nim Eminencja Wielce Błogosławiony Sawa. Kościół obejmuje ponad 500 tys. wiernych. Administracyjnie podzielony jest na sześć diecezji: warszawsko-bielską, białostocko-gdańską, wrocławsko-szczecińską, łódzko-poznańską, przemysko-nowosądecką i lubelsko-chełmską. W jego strukturę wchodzi ok. 250 parafii na terenie całej Polski, ordynariat polowy i osiem monasterów, czyli klasztorów (trzy żeńskie i pięć męskich). Prawie wszystkie parafie PAKP w liturgii używają języka cerkiewnosłowiańskiego. Diecezja przemysko-nowosądecka została restytuowana w 1983 roku. W tym samym roku pierwszym biskupem prawosławnym, po okresie unijnym na Podkarpaciu, został archimandryta Adam Dubec. Terytorium tej diecezji obejmuje województwo podkarpackie i wschodnią cześć małopolskiego. W struktury diecezji wchodzi 16 parafii z filiami. Na terenie diecezji, w Ujkowicach k. Przemyśla, znajduje się monaster męski świętych Cyryla i Metodego.

Weczirnia u grekokatolików – styczeń 2006 r.

Weczirnia, czyli nieszpory, były kolejnym nabożeństwem, które zgromadziło chrześcijan różnych wyznań w czasie XV Spotkania Ekumenicznego w Sanoku, odbywającego się w ramach Tygodnia Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan. Gospodarzem spotkania, które odbyło się 23 stycznia 2006 r., był ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz greckokatolickiej parafii św. Dymitra w Sanoku-Dąbrówce. Witając gości, powiedział on m. in.: „Nasza wspólnota w Sanoku jest niewielka, dziś także nie ma wielu chrześcijan innych wyznań. Ale możemy mieć pewność, że kiedy spotykamy się w imię Chrystusa, tam jest On obecny pośród nas. Osiągnięcie jedności między nami jest możliwe, ponieważ to Bóg może ją ofiarować jako dar dla swoich dzieci. Świat zmieniają jednostki, a nie wielkie masy ludzi”. Z powodu dużego mrozu, na zewnątrz było 28 stopni poniżej zera i zimna w cerkwi, weczirnia z konieczności została skrócona. Nabożeństwo było odprawiane w języku ukraińskim, składały się na nie psalmy oraz poetyckie utwory religijne, odnoszące się do niedawno przeżywanego w Kościele wschodnim święta Objawienia Pańskiego (19 stycznia). Przewodniczył mu ks. Jan Hałuszka, śpiew prowadzili ks. I. Kondrów i kleryk greckokatolicki. W nabożeństwie wzięli udział wierni wraz z duchownymi z trzech Kościołów: z Kościoła polskokatolickiego (z ks. Ryszardem Rawickim z parafii Matki Bożej Różańcowej w Sanoku), z Kościoła prawosławnego (z ks. Janem Antonowiczem i protodiakonem Antonim Jarym z parafii katedralnej Trójcy Świętej w Sanoku). Najliczniej reprezentowany był Kościół rzymskokatolicki: obecny był ks. Ireneusz Karpiński z parafii Narodzenia NMP, której świątynia sąsiadujące bezpośrednio z cerkwią św. Dymitra. Ponadto w spotkaniu wziął udział o. Stanisław Glista OFMConv wraz z osobami zakonnymi i Wspólnotą Dominikańską – z parafii franciszkańskiej Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. W czasie weczirni słowo Boże wygłosił ks. Jan Hałuszka z greckokatolickiej parafii Przemienienia Pańskiego w Mokrem k. Sanoka. Podkreślił on, że ruch ekumeniczny istniejący na całym świecie, rozwija się także w Sanoku. Dzięki tym spotkaniom chrześcijanie z różnych Kościołów mogą lepiej się poznać. „Wielość wyznań i obrządków jest wyrazem bogactwa Kościoła, a ruch ekumeniczny ma prowadzić do jedności w różnorodności. Ideę te wyraził sługa Boży greckokatolicki arcybiskup Andrzej Szeptycki, który mówił, że celem ekumenizmu jest zjednoczenie chrześcijan, a nie przyłączenie jednego Kościoła do drugiego” – powiedział ks. Hałuszka. Kościół katolicki na całym świecie tworzą Kościoły dwóch obrządków: zachodni, łaciński – Kościół rzymskokatolicki oraz obrządki wschodnie: chaldejski, koptyjski, ormiański, jakobicki, syryjski, maronicki, melchicki, syro-malabarski, syro-malankarski oraz Kościoły greckokatolickie. Pojęcie „Kościoły greckokatolickie” obejmuje różne Kościoły, pośród których najliczniejszy jest Ukraiński Kościół Greckokatolicki (lub poprawniej: Ukraińska Cerkiew Greckokatolicka), zwany w Polsce Kościołem obrządku bizantyńsko-ukraińskiego, albo w skrócie Kościołem greckokatolickim. Ma on swoich wiernych głównie na Ukrainie, a także w Polsce, w USA i Kanadzie. W skali całego świata na czele Kościoła obrządku bizantyńsko-ukraińskiego stoi arcybiskup większy, którym jest kard. Lubomir Huzar, rezydujący w Kijowie. Zwierzchnikiem Kościoła w Polsce jest metropolita abp Jan Martyniak, mieszkający w Przemyślu. W naszym kraju Kościół tworzą dwie diecezje: przemysko-warszawska i wrocławsko-gdańska. Kościół greckokatolicki zachowuje pełną łączność z Kościołem rzymskokatolickim, posiada autonomię w zakresie liturgii, języka, hierarchii kościelnej, uznając jednocześnie Biskupa Rzymu jako swojego zwierzchnika. Wierni Kościoła greckokatolickiego w Polsce są obywatelami polskimi, jednak w większości czują się Ukraińcami. W Kościele istnieją zgromadzenia zakonne: męskie (bazylianie) i żeńskie (bazylianki, Służebnice NMP i Siostry św. Józefa). Szacunkowo liczba wiernych wynosi ok. 120 tys. W drugiej połowie lat 50-tych XX wieku, dzięki staraniom Prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego, nastąpiło złagodzenie polityki państwa wobec Kościoła greckokatolickiego. Ustały represje, których symbolem i jednocześnie największą raną jest akcja Wisła, przeprowadzona w roku 1947. Odrodzenie Kościoła nastąpiło w latach 80-tych. W maju 1996 roku Stolica Apostolska podjęła decyzję o utworzeniu w Polsce greckokatolickiej prowincji kościelnej – metropolii przemysko-warszawskiej.

Spotkanie ekumeniczne: W Kościele polskokatolickim – styczeń 2006 r.

“Kościół polskokatolicki popiera idee ekumeniczne, czynnie współpracuje ze wszystkimi wyznaniami chrześcijańskimi skupionymi w Światowej Radzie Kościołów, jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej” – powiedział ks. Ryszard Rawicki do zebranych w kościele polskokatolickim w Sanoku. Pierwsze spotkanie w ramach XV Spotkania Ekumenicznego w Sanoku odbyło się 21 stycznia 2006 r. w zborze Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. W drugim dniu, 22 stycznia, chrześcijanie czterech wyznań uczestniczyli w modlitwie w Kościele polskokatolickim. Gospodarzem spotkania był ks. dziekan Ryszard Rawicki. Jest on proboszczem parafii Matki Bożej Różańcowej w Sanoku, która powstała w 1962 roku, należy do niej około stu wiernych. W spotkaniu wzięli udział wierni oraz duchowni z następujących wspólnot: z Kościoła prawosławnego wraz z ks. Janem Antonowiczem, z Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego wraz z pastorem Mirosławem Harasimem, z Kościoła greckokatolickiego wraz ks. Ireneuszem Kondrowem. Kościół rzymskokatolicki reprezentowany był przez o. Stanisława Glistę OFMConv z klasztoru w Sanoku. Obecni byli także klerycy franciszkańscy i jeden greckokatolicki, siostry służebniczki oraz przedstawiciele Wspólnoty Dominikańskiej, skupiającej osoby świeckie, żyjące charyzmatem św. Dominika. W czasie nabożeństwa słowo Boże wygłosił o. S. Glista. Nawiązując do przeczytanej wcześniej perykopy z Ewangelii wg św. Mateusza (Mt 18,19-22) powiedział on, że tam, gdzie dwaj albo trzej modlą się razem w imię Chrystusa, tam powstaje jedność. Nieprzypadkowo Chrystus w dalszej kolejności mówi o przebaczeniu. Bycie we wspólnocie, bycie razem z innymi ma prowadzić po przebaczenia.O. S. Glista zauważył: “Jeśli człowiek nie wierzy Chrystusowi, to nie wierzy także w możliwość prowadzenia dialogu – stwierdził franciszkanin. – W czasie dzisiejszej modlitwy Anioł Pański Ojciec Święty Benedykt XVI odniósł się do przeżywanego obecnie tygodnia Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan. Powiedział on, że ‘modlitwa o jedność stanowi duszę ruchu ekumenicznego, który dzięki Bogu czyni postępy na całym świecie'”. “Jeśli jest w nas pragnienie pokonywania podziałów, to dzięki modlitwie wszystko jest możliwe. Z praktyki wiemy, ze w tym rodzinach, gdzie domownicy modlą się razem, tam jest miejsce na dialog, wzajemne zrozumienie i przebaczenie. Przenosząc to na nasze spotkania – mimo różnic między konfesjami, jedność między nami jest możliwa. Jezus Chrystus potwierdza to swoim słowem i najwyższym autorytetem” – dodał o. Glista.Kościół polskokatolicki należy do grupy kościołów autonomicznych, narodowych, obrządku zachodniego. Powstał w Scranton, w amerykańskim stanie Pensylwania, w wyniku działalności miejscowego proboszcza ks. Franciszka Hodura. Tamtejsza parafia zerwała łączność z Rzymem na znak protestu wobec nieuwzględniania przez Stolicę Apostolską jej postulatów, m.in. mianowania biskupa personalnego dla Polaków w USA i powoływania proboszczów za zgodą parafian. Ks. Hodur utworzył niezależną parafię, wypowiadając posłuszeństwo papieżowi i biskupowi. W roku 1904 utworzono Polski Narodowy Kościół Katolicki, który przyjął dogmatykę starokatolicką. Ks. Hodur w roku 1907 otrzymał sakrę biskupią z rąk starokatolickiego biskupa Utrechtu, zachowując przez to dla PNKK sukcesję apostolską. Po zerwaniu z Rzymem do liturgii wprowadzono język polski, zniesiono obowiązkowy celibat księży, odrzucono powszechną władzę papieża w Kościele, wprowadzono spowiedź powszechną oraz szereg innych zmian. Od 1907 roku wspólnota należy do tzw. Unii Utrechckiej, skupiającej Kościoły starokatolickie, a więc wyrastające z tradycji katolickiej, ale nie uznające zwierzchnictwa Biskupa Rzymu. Kościół ten przyjmuje dogmaty tylko pierwszych siedmiu soborów. Kiedy reemigranci przybyli w roku 1921 do Polski, przenieśli oni idee polskokatolickie do naszego kraju. Wierni polskokatoliccy w Polsce stanowili diecezję wchodzącą w skład PNKK w USA. Władze komunistyczne w roku 1951 nakazały zerwać łączność z amerykańskim PNKK, w wyniku czego powstał autokefaliczny, niezależny Kościół polskokatolicki. Kościół polskokatolicki administracyjnie dzieli się na trzy diecezje: warszawską, krakowsko-częstochowską i wrocławską. Jego ustrój jest episkopalny i demokratyczny, tzn. najwyższą władzą zwierzchnią i prawodawczą jest synod, w skład którego wchodzą duchowni i świecy, mający równe prawa z duchownymi. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Wiktor Wysoczański. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2004 r., do Kościół polskokatolickiego w RP należy 22 tys. wiernych.

U adwentystów – o wolności religijnej – styczeń 2006 r.

“Adwentyści Dnia Siódmego są przekonani, iż wolność religijna jest podstawowym prawem człowieka. Przedstawianie w fałszywym świetle albo ośmieszanie innych wyznań czy religii jest niedopuszczalne” – powiedział pastor Mirosław Harasim w czasie XV Spotkania Ekumenicznego w Sanoku. W ramach Tygodnia Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan (18-25 stycznia), w Sanoku rozpoczęło się XV Spotkanie Ekumeniczne. W ciągu kilku dni chrześcijanie z czterech Kościołów, których wspólnoty znajdują się na terenie miasta, będą spotykać się i odwiedzać w swoich świątyniach. Pierwsze spotkanie odbyło się 21 stycznia 2006 r. w zborze Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. “Nasza wspólnota w Sanoku jest niewielka, należy do niej prawie 20 osób. Na jej czele stoi starszy zboru, funkcję tę pełni brat Jacek Matera – powiedział pastor Mirosław Harasim, gospodarz uroczystości. – Cieszę się z tego, że tegoroczne Spotkanie Ekumeniczne rozpoczynamy w naszym Kościele. Właśnie dzisiaj, 21 stycznia, Kościół adwentystyczny obchodzi Międzynarodowy Dzień Wolności Religijnej”. Na program spotkania złożyło się śpiewanie pieśni, czytanie słowa Bożego, homilia oraz modlitwa wiernych w intencji pojednania między chrześcijanami. Nabożeństwo zakończyło się wspólnym odmówieniem modlitwy “Ojcze nasz”, odczytaniem biblijnego błogosławieństwa i cichą, indywidualną modlitwą. W czasie homilii, której tytuł brzmiał “Wolność religijna w dialogu chrześcijańskim”, pastor Harasim powiedział, że zgadza się z twierdzeniem Aleksandra Brucknera, historyka kultury, iż wydarzeniem, które rozsławiło Polskę w całym świecie, było nie tyle zwycięstwo pod Grunwaldem, ale uchwalona w roku 1573 Konfederacja Warszawska. Był to polityczny akt tolerancji religijnej, uchwalony przez Sejm w Warszawie, pozwalający wybierać dowolne wyznanie oraz dopuszczający istnienie przeróżnych odłamów chrześcijaństwa. Ustawa ta sprawiła, że XVI-wieczna Rzeczpospolita zyskała w Europie miano kraju tolerancji religijnej i w znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju kultury polskiego odrodzenia.”Bóg stworzył nas jako istoty wolne. Szacunek, otwartość na siebie i chęć wzajemnego poznania, są to wartości biblijne – podkreślił pastor. – Przykładem dialogu jest działalność św. Pawła Apostoła, który w czasie pobytu w Atenach zaznajomił się z wierzeniami lokalnej społeczności, osobiście poznał mieszkańców miasta, pochwalił ich za pobożność i rozumienie idei Boga, jaki na ów czas mieli Grecy. Zasadą dialogu ma być szacunek, wskazanie istniejących podobieństw, ale też nie można unikać poruszania tych zagadnień, które dzielą. Nie wolno wywyższać się, ponieważ prowadzi to do agresji słownej czy fizycznej, czego przykłady mieliśmy nie raz w historii”. To Chrystus powołał nas do wolności, On ma być dla nas wzorem życia. Wolność zakłada służbę miłości, i to nie tylko miłowanie bliźniego, ale także nieprzyjaciół. Nie wolno panować nad drugim człowiekiem, narzucać mu swoich poglądów, podkreślił gospodarz spotkania. Przytoczył on także zdanie, które 10 czerwca 1987 roku wypowiedział papież Jan Paweł II na krakowskich Błoniach: “Boże, broń nas przed nienawiścią i uprzedzeniem wobec ludzi innych przekonań”. Ekumenizm jest to ruch, który dąży do zjednoczenia chrześcijan w jednym Kościele Chrystusowym, czyli powszechnym, przy zachowaniu pluralizmu teologicznego i wyznaniowego. Wyznawcy Chrystusa z tzw. Kościołów partykularnych (np. katolickiego, prawosławnego, protestanckiego itd.) okazują najwyraźniej to dążenie do jedności Kościoła Chrystusowego w Tygodniu Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan. Obchodzony jest on każdego roku od 18 do 25 stycznia, organizuje go Światowa Rada Kościołów i Kościół katolicki. Pasterze czterech Kościołów, których wspólnoty znajdują się na terenie Sanoka, zapraszają do udziału w modlitwach, spotkaniach i wydarzeniach kulturalnych. W tym roku, inaczej niż było to w poprzednich latach, modlitwy i spotkania odbędą się w świątyniach wszystkich wspólnot chrześcijańskich.

Program Tygodnia Modlitw w Sanoku:

Spotkanie zgromadziło kilkudziesięciu chrześcijan z czterech Kościołów, na czele z pasterzami: ks. Ryszardem Rawickim (Kościół polskokatolicki), ks. Janem Antonowiczem (Kościół prawosławny), o. Stanisławem Glistą OFMConv (Kościół rzymskokatolicki). Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, zwany też Kościołem adwentystycznym, należy do protestanckich wspólnot religijnych, a doktrynalnie reprezentuje teologię biblijną, mającą za jedyną podstawę wiary Pismo Święte. Historycznie KADS powstał w roku 1844 w USA. Do Polski idee adwentystyczne dotarły pod koniec XIX wieku, pierwszy ośrodek adwentyzmu powstał w Żarnówku na Wołyniu (1888), drugi w Poznaniu (1895), trzeci w Bielsku-Białej (1903). Podstawową jednostką organizacyjną jest zbór, czyli kościół lokalny, zrzeszający wiernych danego terenu. Najwyższą władzą zboru jest zebranie zborowe, zaś jego organem wykonawczym i zarządzającym – rada zboru. Religijnym przywódcą zboru jest duchowny – pastor. Lokalne zbory łączą się w diecezje, które tworzą unię, czyli Kościół krajowy. Unie wchodzą w skład ogólnoświatowego KADS. Adwentyści wierzą, w jedności z całym Kościołem chrześcijańskim, w Jedynego Boga w Trójcy Osób: w Boga Ojca jako Stwórcę wszechrzeczy, Jezusa Chrystusa jako Syna Bożego i Zbawcę oraz Ducha Świętego jako Odnowiciela. Wszystkie prawdy wiary opierają jedynie na autorytecie Pisma świętego. Wierni podkreślają “adwentyzm”, czyli wiarę w powtórne i chwalebne przyjście Chrystusa przy końcu czasów oraz związaną z tym chrześcijańską nadzieję i oczekiwanie. Spotkania modlitewne odbywają się w soboty. Charakterystyczną cechą adwentystów jest troska o zdrowie fizyczne i stosowanie zasad zdrowego trybu życia, a także nieużywanie alkoholu, tytoniu, narkotyków oraz stosowanie diety. W Polsce Kościół ten wydaje miesięczniki “Znaki Czasu” i “Głos Adwentu” oraz książki o tematyce społeczno-religijnej i zdrowotnej. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2004 r., KADS liczy ok. 10 tys. wyznawców. Największą wspólnotą chrześcijańską jest Kościół rzymskokatolicki (35 mln), następnie Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny (ok. 510 tys.), Kościół greckokatolicki (120 tys.), Kościół ewangelicko-augsburski (ok. 80 tys.), Kościół starokatolicki mariawitów (24 tys.), Kościół polskokatolicki (22 tys.), Kościół zielonoświątkowy (20 tys.), Kościół ewangelicko-metodystyczny (ok. 5 tys.), Kościół ewangelicko-reformowany (ok. 4 tys.). Około 125 tys. wyznawców liczą Świadkowie Jehowy, jednak z powodu odrzucenia podstawowej doktryny chrześcijańskiej o Trójcy Świętej, nie są oni chrześcijanami. wp

Sanok: Będą modlić się o jedność chrześcijan – styczeń 2006 r.

W środę 18 stycznia 2006 r. rozpoczyna się Tydzień Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan. Hasłem tegorocznego tygodnia są słowa: „Gdzie dwóch lub trzech zbierze się w imieniu moim, tam jestem pośród nich” (Mt 18,20).

Sobota (21 stycznia) godz. 11.00: wykład w zborze Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego – „Wolność religijna w dialogu chrześcijańskim” (Plac św. Jana 1).

Niedziela (22 stycznia) godz. 18.00: spotkanie w Kościele polskokatolickim (ul. Słowackiego 20).

Poniedziałek (23 stycznia) godz. 18.00: spotkanie w cerkwi Kościoła greckokatolickiego (al. NMP, Sanok- Dąbrówka).

Wtorek (24 stycznia) godz. 18.00: spotkanie w cerkwi-katedrze Kościoła prawosławnego (ul. Zamkowa 16).

Środa (25 stycznia) godz. 19.15: zakończenie Tygodnia Modlitw w Kościele rzymskokatolickim OO. Franciszkanów – uroczyste Nieszpory. Sala bł. Jakuba – wspólne kolędowanie w ramach XV Spotkania Ekumenicznego w Sanoku oraz dzielenie się opłatkiem i prosforą (ul. Rynek).

Wspólne inicjatywy podejmowane przez chrześcijan na płaszczyźnie duszpasterskiej, kulturowej i społecznej powinny mieć swoje źródło w modlitwie, która jest podstawą ruchu ekumenicznego. Podkreśla to bardzo wyraźnie Jan Paweł II, który przypominając ustalenia Soboru Watykańskim II, w encyklice „Ut unum sint” nazwał modlitwę duszą całego ruchu ekumenicznego. Za ojca Tygodnia Modlitw uważa się Paula Couturiera (1881-1953), francuskiego księdza katolickiego, który w latach 30-tych XX wieku wprowadził wspólne modlitwy w Lyonie. Podstawową zasadą ruchu ekumenicznego jest nie to, aby katolicy domagali się, aby inni chrześcijanie wstąpili do ich Kościoła. Nie należy modlić się „za” innych chrześcijan, lecz „z” nimi. Nie wystarczy oddzielana modlitwa katolików, prawosławnych lub protestantów – potrzebna jest wspólna modlitwa wszystkich. Celem tej modlitwy jest przywrócenie na nowo jedności Kościoła Chrystusowego, powszechnego, który w różnym stopniu jest obecny w poszczególnych Kościołach partykularnych (np. katolickim, prawosławnym, anglikańskim itd.). Na Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan zapraszają w Sanoku: Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół prawosławny, Kościół polskokatolicki, Kościół katolicki dwóch obrządków: bizantyńsko-ukraiński (greckokatolicki) i łaciński (rzymskokatolicki).

Święto Jordanu u chrześcijan wschodnich – styczeń 2006 r.

Chrześcijanie z Kościoła prawosławnego i Kościoła greckokatolickiego, posługujący się kalendarzem juliańskim, 19 stycznia 2006 r. przeżywali jedno z najstarszych i najważniejszych świąt – uroczystość Chrztu Pańskiego, zwaną popularnie świętem Jordanu. Uroczystość ta, nazywana również świętem Epifanii, czyli Objawienia Pańskiego, jest jednym z tzw. dwunastu wielkich świąt w Kościele wschodnim. Według kalendarza juliańskiego obchodzona jest 6 stycznia (19 stycznia według kalendarza gregoriańskiego). Święto Jordanu rozpoczyna się w cerkwiach, gdzie sprawowana jest Boska Liturgia, czyli msza św., według Liturgii św. Bazylego Wielkiego, którą odprawia się tylko dziesięć razy w roku. Po nabożeństwie kapłani i wierni z krzyżem, trójramiennym świecznikiem, ikonami oraz chorągwiami udają się w procesji do najbliższej rzeki. Jeśli w pobliżu nie ma zbiornika wodnego, wtedy w świątyniach stawia się naczynia z wodą. Następnie odbywa się ceremonia poświęcenia wody poprzez trzykrotne zanurzenie w niej świecznika i krzyża. Zebrani obmywają twarze poświęconą już wodą, piją ją i zabierają do domów, gdzie gospodarz obchodzi całe gospodarstwo i kropi je poświęconą wodą. Na Podkarpaciu główne uroczystości Objawienia Pańskiego w Kościele greckokatolickim miały miejsce w soborze archikatedralnym. Przewodniczył im abp Jan Martyniak, metropolita przemysko-warszawski. Zgodnie z wieloletnią tradycja, w święcie Jordanu uczestniczyli także wierni i duchowni Kościoła łacińskiego, na czele z abp. Józefem Michalikiem, metropolitą przemyskim. Obecni byli także przedstawiciele rodziny franciszkańskiej – reformaci i franciszkanie. Święto Jordanu odbyło się nie tylko w największych miastach Podkarpacia, w Przemyślu i Rzeszowie, ale również wszędzie tam, gdzie żyją wierni Kościoła greckokatolickiego i Kościoła prawosławnego. Zgodnie z ekumeniczną tradycją, w wielu miejscowościach w święcie Jordanu biorą wspólnie udział prawosławni i katolicy dwóch obrządków. Na Podkarpaciu, mimo dużego mrozu i padającego śniegu, w uroczystościach Objawienia Pańskiego wzięło udział kilka tysięcy wiernych. W Sanoku Jordan obchodzony był w dwóch Kościołach. Po południu, w katolickiej cerkwi św. Dymitra obrządku bizantyńsko-ukraińskiego, liturgii przewodniczył proboszcz ks. Ireneusz Kondrów. W uroczystościach wzięli udział także wierni obrządku łacińskiego wraz z o. Stanisławem Glistą OFMConv z franciszkańskiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego. Ekumeniczny charakter święta podkreślała obecność ks. Ryszarda Rawickiego, proboszcza polskokatolickiej parafii Matki Bożej Różańcowej w Sanoku. Kilkugodzinne święto Jordanu odbyło się do południa w cerkwi katedralnej Trójcy Świętej w Kościele prawosławnym. Wierni przeszli procesyjnie nad San, gdzie odbył się obrzęd poświęcenie wody, któremu przewodniczył proboszcz ks. Jan Antonowicz. Jak co roku, na Jordan do Sanoka przyjechało wielu chrześcijan z różnych miejscowości w Polsce. W święcie wzięli udział wyznawcy Chrystusa innych wyznań.

Sanok: Abp Martyniak konsekrował nowy ołtarz – grudzień 2005 r.

Abp Jan Martyniak, metropolita przemysko-warszawski Kościoła greckokatolickiego, konsekrował nowy ołtarz w cerkwi św. Dymitra w Sanoku-Dąbrówce, 8 grudnia 2005 r. Poświęcenie ołtarza zawiera głęboką symbolikę, odwołuje się do ostatnich wydarzeń z życia Chrystusa – wyjaśnia o. Ireneusz Kondrów, gospodarz uroczystości i proboszcz parafii greckokatolickiej w Sanoku. – Opasanie ołtarza powrozem odnosi się do związania Chrystusa w czasie pojmania, wbicie drewnianych kołków w blat ołtarza nawiązuje do przybicia Chrystusa gwoźdźmi do krzyża. Wylanie na podstawę ołtarza wody, wina oraz wody różanej ma odniesienie do złożenia ciała Zbawiciela w grobie i namaszczenia go. Uroczystości, które odbyły się 8 grudnia, rozpoczęły się od rytu poświęcenia ołtarza. Głównym konsekratorem był abp Martyniak, pomagali mu kapłani obrządku bizantyńsko-ukraińskiego oraz łacińskiego, którzy byli ubrani w specjalne stroje liturgiczne. Poświęcenie zakończyło się umieszczeniem w płycie ołtarza relikwii bł. Jozafata Kocyłowskiego (1876-1947), biskupa przemyskiego obrządku greckokatolickiego i męczennika za wiarę. Na zakończenie obrzędu na ołtarzu ustawiono tabernakulum do przechowywania Najświętszego Sakramentu zanoszonego chorym oraz namaszczono ściany świątyni, pokropiono je wodą święconą i okadzono. Następnie rozpoczęła się Liturgia św. Jana Chryzostoma, czyli msza św., której również przewodniczył abp Martyniak. W homilii podkreślił on, że najważniejszym i najświętszym miejscem w świątyni jest ołtarz, dlatego znajduje się on za ikonostasem. „Nad ołtarzem pochyla się całe niebo, a ikony są jego częścią” – powiedział metropolita. „Nasza cerkiew została wzbogacona o nowe ikony dwunastu apostołów, darowane przez anonimowego ofiarodawcę oraz tzw. ikony główne, które otrzymaliśmy od bratniej parafii rzymskokatolickiej w Nowotańcu koło Sanoka” – dodał o. Kondrów. Uroczystości zgromadziły wielu wiernych i kapłanów z Kościoła greckokatolickiego, którzy przyjechali z sąsiednich dekanatów. Obecni byli o. Jan Pipka – dziekan krynicko-krakowski, o. Bogdan Stepan – dziekan przemyski, o. Miron Michaliszyn – proboszcz z Rzeszowa, o. Jan Hałuszka – proboszcz z Mokrego, o. Bogdan Krupa z Przemyśla, o. Bogdan Kiszko z Komańczy i o. Andrzej Żuraw – dziekan sanocki. Ekumeniczny charakter uroczystości podkreśliła obecność duszpasterzy i wiernych z bratnich Kościołów z Sanoka: ks. dziekana Ryszarda Rawickiego z Kościoła polskokatolickiego; wiernych Kościoła prawosławnego; wiernych i kapłanów z Kościoła rzymskokatolickiego: ks. Michała Błaszkiewicza z parafii Narodzenia NMP, ks. dziekana Andrzej Skiby z parafii Przemienienia Pańskiego i o. Stanisława Glisty OFMConv z parafii franciszkańskiej Podwyższenia Krzyża Świętego. Uroczystości uświetnił występ chóru z parafii greckokatolickiej w Svidniku na Słowacji. Pierwotna cerkiew św. Dymitra w Sanoku-Dąbrówce została wzniesiona przed rokiem 1573, obecną świątynię zbudowano w roku 1867. Pierwszą po II wojnie światowej liturgię greckokatolicką sprawowano w niej w grudniu 1995 roku. Do cerkwi w 1982 roku dobudowano kościół, który stał się siedzibą nowej parafii rzymskokatolickiej Narodzenia NMP. Kościół greckokatolicki w Polsce tworzy jedna metropolia przemysko-warszawska, do której należy archidiecezja przemysko-warszawska oraz diecezja wrocławsko-gdańska. Stolica metropolii znajduje się w Przemyślu. Parafia w Sanoku-Dąbrówce należy do dekanatu sanockiego, jednego z sześciu w archidiecezji przemysko-warszawskiej.

W Łopience – coś więcej niż szósty odpust – październik 2005 r.

Po raz szósty po II wojnie światowej na odpuście w Łopience, w Bieszczadach, spotkali się miłośnicy gór, poeci, pisarze, artyści, przewodnicy beskidzcy, GOPR-owcy, bieszczadnicy, harcerze oraz mieszkańcy okolicznych miejscowości należący do Kościoła katolickiego dwóch obrządków: rzymskokatolickiego i greckokatolickiego. Spotkanie, któremu towarzyszyło duże zainteresowanie mediów, odbyło się w niedzielę 2 października 2005 r. , gospodarzem był ks. Piotr Bartnik, proboszcz parafii w Górzance nad Soliną. W tym roku mszy św. przewodniczył ks. Marek Wasąg, duszpasterz akademicki z Rzeszowa, on także prowadził modlitwę o uzdrowienie i procesję wokół cerkwi z Najświętszym Sakramentem. W czasie homilii powiedział on, że „wiara powinna być dla człowieka nie tylko uczuciem, religijnością i pobożnością, ale przede wszystkim ma być decyzją wyboru Chrystusa i przyjęcia woli Bożej”. Wzruszającym momentem w czasie mszy była procesja darami, w której przyniesiono olbrzymich rozmiarów „babkę” z rodzynkami. Zjedzono ją po skończonych, trzygodzinnych uroczystościach. Innym nietypowym darem liturgicznym, świadczącym o prostocie i gościnności mieszkańców Bieszczad, były polne kwiaty oraz szarlotka, którą upiekła starsza pani z Buka, z pobliskiej osady. Odpust odbył się w dawnej cerkwi greckokatolickiej pw. św. Męczennicy Paraskewii, w którym znajduje się ikona Maryi, zwanej Matką Pięknej Miłości. Była to uroczystość nie tylko religijna, choć ten wymiar był najważniejszy i najgłębszy, ale także okazja do spotkania się ludzi z całej Polski, zafascynowanych Bieszczadami oraz sposobem życia tamtejszych mieszkańców. Na uroczystościach obecni byli ponadto: Zbigniew Kaszuba, odpowiedzialny za odbudowę cerkwi; Zbigniew Sawiński, wójt gminy Solina; Jano, pustelnik bieszczadzki znad Zalewu Solińskiego i organizator zlotów „zakapiorów” bieszczadzkich; Stanisław Orłowski, szef przewodników beskidzkich; harcerze z Przeworska oraz o. Witold Pobiedziński OFMConv z klasztoru franciszkańskiego w Sanoku. Ponad 200 lat Łopienka stanowiła centrum kultu maryjnego na całe zachodnie Bieszczady. Wraz z Kalwarią Pacławską koło Przemyśla oraz Starą Wsią koło Brzozowa, należała do najliczniej odwiedzanych sanktuariów w południowo-wschodniej Polsce. Na odpusty przybywali tu katolicy dwóch obrządków z terenów dawnej Polski, Węgier i Rusi, a także żydzi ze swoimi kramami. W latach 70-tych XX wieku z cerkwi pozostały jedynie ściany, wyposażenie zostało rozgrabione. Odbudowę świątyni rozpoczął ponad 20 lat temu Zbigniew Kaszuba z Warszawy wraz z grupą entuzjastów, którzy temu dziełu poświęcają do dzisiaj każdą wolną chwilę. „W tym roku zakończono budowę drewnianej dzwonnicy, być może na przyszłoroczny odpust będzie zwoływał głos łopieńskiego dzwonu” – powiedział ks. P. Bartnik. Tradycję odpustów, przerwaną w 1943 roku, reaktywowano w roku 2000, wraz z umieszczeniem w świątyni kopii obrazu Matki Bożej Łopieńskiej. W 2002 roku oprócz wiernych i kapłanów rzymskokatolickich, na odpuście obecni byli duchowni greckokatoliccy na czele z abp. Janem Martyniakiem, metropolitą przemysko-warszawskim. Łopienka jest osadą leżącą pośród bieszczadzkich wzgórz, pomiędzy Cisną a Wołkowyją. Wieś powstała na prawie wołoskim przed 1543 rokiem. W 1757 roku rodzina szlachecka Strzeleckich ufundowała murowaną cerkiew parafialną pw. św. Paraskewii, w której umieszczono słynącą cudami ikonę Matki Bożej z Dzieciątkiem. Jest to najstarsza z murowanych cerkwi w Bieszczadach. Po II wojnie światowej mieszkańców Łopienki wysiedlono, pozostawione domy i cerkiew zostały zniszczone. Świątynia służyła jako schronienie dla wypasanych owiec. Do osady powoli wraca życie, głównie dzięki odbudowanej z ruin cerkwi.

Sanok: Jeden Kościół, jedna Eucharystia – wrzesień 2005 r.

Kościół oddycha w pełni wtedy, kiedy pracują jego dwa płuca: wschodnie i zachodnie. Wyrażam wdzięczność i radość z tego, że nasi wierni razem z waszą wspólnotą mogą sprawować Eucharystię – powiedział ks. Andrzej Żuraw z Kościoła greckokatolickiego do zebranych w kościele franciszkańskim w Sanoku, 12 września 2005 r. „W dniach 11-14 września odbywał się w naszej parafii Kongres Eucharystyczny, którego hasło brzmiało ‘Eucharystia żywym sercem parafii’. Jednym z jego celów była prezentacja bogactwa liturgii oraz sposobów jej sprawowania. 13 września odprawialiśmy Mszę św. w języku łacińskim, w czasie której śpiewy gregoriańskie prowadzili klerycy z naszego Wyższego Seminarium Duchownego OO. Franciszkanów w Krakowie. Dzień wcześniej, w poniedziałek, sprawowana była Eucharystia w obrządku bizantyńsko-ukraińskim” – mówi o. Stanisław Glista OFMConv, gospodarz uroczystości i proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. „Wschodnia liturgia Eucharystii jest dłuższa niż łacińska, sprawuje się ją najczęściej według kanonu św. Jana Złotoustego. Jest dużo śpiewów, nie używa się żadnych instrumentów muzycznych, kapłan kilkakrotnie błogosławi wiernych, którzy często żegnają się znakiem krzyża. W cerkwiach mamy duże ikonostasy, w liturgii zawsze używamy kadzidła, którym okadzamy ikony, często używamy wezwania ‘Hospodi pomyłuj’. Komunię świętą przyjmujemy pod dwiema postaciami” – tłumaczył zebranym różnice w liturgii ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz parafii greckokatolickiej w Hłomczy koło Sanoka. Wspólnota greckokatolicka była reprezentowana przez kapłanów oraz wiernych z trzech parafii. Eucharystii przewodniczył ks. Andrzej Żuraw z Komańczy, dziekan dekanatu sanockiego, jednego z sześciu w greckokatolickiej archidiecezji przemysko-warszawskiej. Na początku Mszy św., dziękując za zaproszenie, powiedział on, że Mszę św. sprawuje w intencji pojednania między narodami polskim i ukraińskim. Razem z nim Mszę św. celebrowali ks. I. Kondrów oraz kapłani z miejscowego klasztoru. Prawie dwugodzinna Eucharystia była sprawowana w dwóch językach, ukraińskim i polskim. Śpiewy prowadził kilkuosobowy chór z Mokrego koło Sanoka pod dyrekcją ks. Jana Hałuszki, proboszcza tamtejszej parafii greckokatolickiej. Na terenie południowo-wschodniej Polski od wieków żyją razem wierni obrządków rzymskokatolickiego i greckokatolickiego. Dzięki transmisjom uroczystości kongresowych przez lokalną telewizję kablową, sanoczanie – w tym również obrządku wschodniego – mogli po raz pierwszy w swoich domach oglądać Świętą Liturgię. Dla grekokatolików było to duże święto i przeżycie, ponieważ ich Kościół dopiero się odradza, zdziesiątkowany w wyniku akcji „Wisła” i powojennych prześladowań przez reżim totalitarny. Dopełnieniem wspólnie sprawowanej Eucharystii była wystawa pt. „Eucharystia w sztuce”, prezentowana w kościele franciszkańskim w Sanoku. Obrazy oraz ikony z pogranicza dwóch przenikających się na Podkarpaciu kręgów kulturowo-religijnych, wyrażały w artystycznej formie prawdy wiary o Eucharystii oraz doświadczenie religijne jej twórców.

Eliasz zjednoczył chrześcijan – sierpień 2005 r.

2 sierpnia 2005 r., w czasie dorocznego odpustu ku czci Świętego Proroka Eliasza, w Hłomczy koło Sanoka modlili się chrześcijanie kilku wyznań i obrządków. Mieszkańcy Podkarpacia tworzą mozaikę różnych kultur, religii, wyznań i obrządków. Jakkolwiek w historii zdarzały się konflikty i nieporozumienia, to jednak od wieków trwa tam tradycja zgodnego sąsiedztwa. Od 1998 roku organizowane są w Sanoku spotkania ekumeniczne, w których prawosławni, grekokatolicy, polskokatolicy, rzymskokatolicy oraz protestanci wspólnie modlą się i poznają swoje dziedzictwo kulturowe, historyczne i artystyczne. Ostatnie takie spotkanie miało miejsce 2 sierpnia w Hłomczy, gospodarzem był ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz miejscowej parafii greckokatolickiej Świętego Proroka Eliasza. Oprócz wiernych, w modlitwie wzięli duchowni greckokatoliccy – ks. Andrzej Żuraw, dziekan i proboszcz z Komańczy i ks. Jan Hałuszka, proboszcz z Mokrego, rzymskokatolicki – o. Stanisław Glista OFMConv, proboszcz parafii franciszkańskiej w Sanoku, polskokatolicki – ks. Ryszard Rawicki, dziekan i proboszcz z Sanoka. “To niezwykłe wydarzenie w naszej cerkwi – powiedział ks. Kondrów – ponieważ po raz pierwszy w historii słowo Boże zabrzmiało dziś w języku polskim. Co więcej, wygłosił je kapłan polskokatolicki, któremu jestem ogromnie wdzięczny. Dziękuję też wszystkim, którzy jako dzieci jednego Boga od kilku lat spotykają się w Sanoku, wspólnie modlą się, świadczą sobie gościnność i życzliwość”. Ks. Rawicki powiedział w homilii, że podobnie jak św. Eliasz, powinniśmy pamiętać, by w chwilach doświadczeń i trudności nie odwracać się od Boga, by Go nie porzucać. “Poznając Chrystusa jako człowieka, należy odkryć, że On jest także Bogiem i od niego uczyć się miłości do wszystkich ludzi” – powiedział ks. Rawicki. Uroczystości odpustowe zakończyły się trzykrotną procesją wokół cerkwi, w czasie której kapłani śpiewali fragmenty Ewangelii oraz błogosławili zebranych, kropiąc ich oraz świątynię wodą święconą. Eliasz urodził się w Tiszbe, w Gileadzie, w ubogiej rodzinie. Za czasów króla izraelskiego Achaba (873-853 r. przed Chr.) pełnił misję proroka – świadka wiary i wysłannika Boga Jahwe. O jego życiu opowiadają Księgi Królewskie Starego Testamentu. Eliasz był obrońcą wiary w jednego Boga w trudnym dla narodu wybranego okresie podziału na dwa królestwa oraz utraty własnej tożsamości. Prorok Eliasz wspominany jest w liturgii 2 sierpnia. Jest czczony w trzech religiach monoteistycznych, przez chrześcijan, muzułmanów i żydów. Prorok ten jest kimś wyjątkowym dla współczesnych Żydów. Według ich wiary, bierze on udział w codziennym życiu, jest szczególnie przyjacielem ubogich. Każdego dnia, podczas wieczornego posiłku żydzi przyzywają go w modlitwie. Jego pojawienie się ma poprzedzić przyjście oczekiwanego przez nich Mesjasza. Do 120 parafii greckokatolickich w Polsce należy około 100 tys. wiernych, nad którymi opiekę sprawuje dwóch biskupów oraz prawie stu kapłanów. Kościół tworzy jedna metropolia przemysko-warszawska, w skład której wchodzi archidiecezja przemysko-warszawska oraz diecezja wrocławsko-gdańska. Metropolitą jest abp Jan Martyniak, a stolicą archidiecezji Przemyśl. Dekanat sanocki jest jednym z sześciu w archidiecezji przemysko-warszawskiej. Należy do niego 17 parafii w następujących miejscowościach: Sanok, Rzeszów, Hłomcza, Ustrzyki Dolne, Tyrawa Solna, Wielopole, Wysoczany, Mokre, Czerteż, Komańcza, Kulaszne, Jawornik, Rzepedź, Olchowiec, Polany, Grab i Zyndranowa.

Na górę, aby spotkać Boga… – lipiec 2005 r.

“Pielgrzymka na Świętą Górę” to tytuł wystawy fotograficznej, którą do końca lipca 2005 r. można oglądać w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Sanoku. Autorem fotografii jest Arkadiusz Komski, sanoczanin, który od wielu lat w tej formie artystycznej opisuje życie mieszkańców południowej Polski. Wystawa stanowi nie tylko reporterskie zestawienie fotografii z dwóch pielgrzymek. Jest również konkretnym zapisem uniwersalnego doświadczenia religijnego, polegającego na uczestnictwie w pielgrzymce do miejsca świętego, bardzo często znajdującego się na górze. Poprzez wędrówkę na górę, człowiek wkracza w sferę sacrum, przeżywa doświadczenie mistyczne, które w tym miejscu, łatwiej niż w jakikolwiek innym, może doprowadzić do spotkania z Bogiem. Sanocka ekspozycja dzieli się na dwie części. W pierwszej, na kolorowych fotografiach, ukazani są pątnicy prawosławni, którzy rokrocznie 12 lipca pielgrzymują na Świętą Górę Jawor, leżącą k. Wysowej, w Beskidzie Niskim. W 1925 roku objawiła się tutaj Matka Boża kilku kobietom łemkowskim. Wkrótce po tym wydarzeniu zbudowano tam kaplicę Opieki Matki Bożej, przy której odkryto źródełko. Według wiary pielgrzymów, ma ono moc uzdrawiania. Od lat 60-tych XX wieku kaplica jest w posiadaniu Kościoła prawosławnego. Co roku na Świętą Górę, do ikony Matki Bożej, pielgrzymują prawosławni i grekokatolicy nie tylko z Polski, ale także spoza granic naszego kraju.Druga część dokumentuje pielgrzymkę chasydów, czyli ortodoksyjnych żydów, którzy 28 maja br., po raz pierwszy po II wojnie światowej, z różnych krajów przybyli do Rymanowa k. Krosna, zwanego niegdyś Żydowską Górą. Czarno-białe fotografie przedstawiają chasydów ubranych w tradycyjne chałaty i lisie czapy, którzy zgromadzili się w remontowanej, XVII-wiecznej synagodze oraz modlili się przy ohelach, czyli grobach swoich duchowych mistrzów, cadyków Menachema Mendla i Cwi Hirscha Kohena. Zgodnie z przekonaniami chasydów, cadyk jest pośrednikami między światem Boga, a światem ludzi. Karteczki z różnymi prośbami, wciskane w szczeliny ohela, są przez cadyka przekazywane prosto do Boga. Cadycy rymanowscy, do których pielgrzymowali chasydzi, żyli na przełomie XVIII i XIX wieku. Po śmierci pochowano ich na leżącym na wzgórzu XVI-wiecznym kirkucie, zaliczanym do najstarszych nekropolii żydowskich w Polsce.

Christos woskries – Chrystus zmartwychwstał! – maj 2005 r.

Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego zakończyła Wielki Tydzień i rozpoczęła okres wielkanocny u chrześcijan wschodnich, posługujących się juliańskim kalendarzem liturgicznym. W tym roku uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego przypadła 1 maja 2005 r. W Wielki Czwartek w cerkwiach prawosławnych i greckokatolickich celebrowana była uroczysta Eucharystia, czyli Liturgia św. Bazylego Wielkiego, odprawiana tylko dziesięć razy w roku. Pod koniec nabożeństwa główni celebransi dokonali obrzędu umycia nóg dwunastu mężczyznom. W Wielki Piątek wierni brali udział w nabożeństwie wieczornym, w czasie którego wysłuchano czytań ze Starego i Nowego Testamentu. Przy śpiewie pieśni pogrzebowych kapłani wynieśli na środek cerkwi płaszczenicę, czyli tkaninę wzorowaną na całunie turyńskim, przedstawiającą złożenie Chrystusa do grobu. Na pamiątkę pogrzebu Zbawiciela zebrani obeszli dookoła cerkwie, niosąc płaszczenicę, którą następnie ucałowali i adorowali do późnych godzin wieczornych. W Wielką Sobotę wierni jeszcze raz przeszli z płaszczenicą wokół cerkwi, następnie celebrowana była Liturgia św. Bazylego Wielkiego. W trakcie modlitwy kapłani zmienili stroje, ciemne obrusy przykrywające ołtarz i pulpity zdjęto, zastępując je białymi. Została wtedy odczytana pierwsza wielkanocna Ewangelia. W Wielką Sobotę odbyło się błogosławieństwo pokarmów, wierni w koszykach przynosili głównie nabiał, pieczywo i wędliny. Najważniejsza uroczystość wielkanocna to tzw. jutrznia Zmartwychwstania, w czasie której wierni wcześnie rano spotkali się w cerkwiach. Liturgię poprzedzały procesje wokół świątyni, przy biciu dzwonów niesiono Ewangelię oraz ikony Chrystusa Zmartwychwstałego. Po zakończeniu procesji kapłani trzykrotnie pukali do drzwi cerkwi oraz trzy razy oznajmiali światu: “Chrystus zmartwychwstał!” Podczas liturgii rozbrzmiewał wielokrotnie tzw. troparion paschalny, czyli wezwanie “Christos woskries” – “Chrystus zmartwychwstał”. W czasie tego nabożeństwa poświęcono “artos”, czyli chleb pszenny, na którym wyobrażony jest wizerunek Chrystusa zmartwychwstałego. Przez cały tydzień jest on wystawiony w cerkwiach, aż do najbliższej niedzieli św. Tomasza, po czym zostaje on rozdany wiernym. W Sanoku uroczystościom Niedzieli Zmartwychwstania w katedrze prawosławnej Świętej Trójcy przewodniczył bp Adam Dubec. Trwały one kilka godzin, rozpoczęły się wcześnie rano. Także w cerkwi greckokatolickiej odbyła się kilkugodzinna liturgia pod przewodnictwem ks. Ireneusza Kondrowa. Po zakończeniu nabożeństw wszyscy uczestnicy liturgii przeszli do domów, gdzie w gronie rodzinnym dalej świętowano najważniejszą uroczystość chrześcijańską. Aż do Pięćdziesiątnicy, czyli do Zesłania Ducha Świętego, wierni pozdrawiają się wezwaniem “Christos woskries”.

Sanok: Ekumeniczna droga krzyżowa – marzec 2005 r.

Kilka tysięcy osób wzięło udział w ekumenicznej drodze krzyżowej, która w Wielki Piątek przeszła ulicami Sanoka, 25 marca 2005 r. “Ekumeniczna droga krzyżowa odbyła się w Sanoku po raz drugi. Rozważania czternastu stacji, przygotowane przez wiernych czterech Kościołów, odnosiły się głównie do Eucharystii, ponieważ w Kościele katolickim trwa rok poświęcony temu sakramentowi. Hasłem nabożeństwa były słowa z Ewangelii: ‘To jest Ciało moje, które za was będzie wydane… To jest Krew moja, która za was będzie wylana'” – relacjonuje współorganizator o. Stanisław Glista OFMConv. abożeństwo rozpoczęło się o godzinie 22.00 w kościele franciszkańskim Podwyższenia Krzyża Świętego, piąta stacja miała miejsce w katedrze prawosławnej Trójcy Świętej, a zakończenie nastąpiło w kościele rzymskokatolickim Przemienienia Pańskiego. Mimo później pory i niskiej temperatury, w drodze krzyżowej wzięło udział kilka tysięcy sanoczan, więcej niż przed rokiem. Trasa przemarszu została zabezpieczona przez policję. Droga krzyżowa ulicami Sanoka wpisuje się w dobry klimat współpracy i dialogu między chrześcijanami różnych Kościołów, czego konkretnych wyrazem są spotkania ekumeniczne, organizowane w tym mieście od 1998 r. Wielu mieszkańców wyrażało nadzieję, że wielkopiątkowe nabożeństwo na stałe wpisze się w kalendarz religijnego i społecznego życia mieszkańców Sanoka. W drodze krzyżowej, oprócz wielu wiernych, dzieci, młodzieży i całych rodzin, wzięli udział również pasterze czterech Kościołów: z prawosławnego – ks. dziekan Jan Antonowicz, z greckokatolickiego – ks. proboszcz Ireneusz Kondrów, z polskokatolickiego – ks. dziekan Ryszard Rawicki, z rzymskokatolickiego – ks. dziekan Andrzej Skiba i o. proboszcz Stanisław Glista OFMConv.

Wystawa: Pasja w sztuce – pogranicze kultur – marzec 2005 r.

W Niedzielę Palmową, 20 marca 2005 r. w kościele franciszkanów w Sanoku zostanie otwarta wystawa pt. „Pasja – spojrzenie Wschodu i Zachodu”, która będzie prezentować unikatowe, kilkusetletnie ikony oraz obrazy. „Atrakcją wystawy będzie m. in. XVI-wieczna ikona Ukrzyżowania. Zostanie również zaprezentowana pierwszy raz po odnowieniu monumentalna, wielkoformatowa ikona Pasja z 1675 r. z sanockiego Zamku” – powiedział o. Stanisław Glista OFMConv, jeden ze współorganizatorów. Wystawa jest przygotowywana przez sanockie instytucje: Muzeum Historyczne, Muzeum Budownictwa Ludowego oraz klasztor franciszkanów. Zostaną na niej zaprezentowane artystyczne ujęcia męki i śmierci Chrystusa, charakterystyczne i reprezentatywne dla wschodniego i zachodniego chrześcijaństwa. Organizatorzy wydali na tę okoliczność specjalny numer tygodnika „Głos Ziemi Sanockiej”, wydawanego przez klasztor franciszkanów, w którym znajdują się kolorowe fotografie przedstawianych dzieł, ich charakterystyka artystyczna oraz omówienie teologiczne. Ekspozycja mieścić się będzie w kaplicy św. Maksymiliana w kościele franciszkańskim Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. Otwarcia wystawy nastąpi 20 marca w Niedzielę Palmową, na mszy św. o godzinie 9.15. Ekspozycję można będzie zwiedzać do 29 marca.

Liturgia św. Andrzeja – na początek Wielkiego Tygodnia – marzec 2005 r.

W niecodzienny sposób rozpoczął się Wielki Tydzień w parafii franciszkańskiej Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. W sobotę poprzedzającą Niedzielę Palmową, 19 marca 2005 r. odbyło się wieczorne nabożeństwo zwane Wielkim Kanonem Pokutnym św. Andrzeja z Krety. „Pełna liturgia pokutna trwa kilka godzin” – mówi ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz parafii greckokatolickiej w Hłomczy, koło Sanoka, który przewodniczył nabożeństwu. „Choć sobotnia liturgia trwała ponad godzinę, to i tak była to jedna z jego czterech części. W czasie śpiewania Kanonu uczymy się jedności między stanem duszy a postawą ciała. Nie tylko modlą się usta, rozum i serce, również ciało poddaje się rytmowi śpiewanych hymnów. Poprzez pokłony do ziemi wyrażamy skruchę, prośbę o przebaczenie win i napełnienie pokojem. Aby wierni zrozumieli treść hymnów, śpiewałem je w języku polskim, nawiasem mówiąc, pierwszy raz w czasie oficjalnego nabożeństwa” – wyjaśnia przebieg liturgii ks. I. Kondrów. Nabożeństwo to jest odprawiane na rozpoczęcie Wielkiego Postu w cerkwiach greckokatolickich i prawosławnych. Jego autorem jest św. Andrzej z Krety, arcybiskup, mnich i poeta, żyjący na przełomie VII i XVIII w. Utwór ten jest swoistym poematem liturgicznym, składa się z hymnów, które ukazują na przykładach postaci ze Starego i Nowego Testamentu, drogę duszy ludzkiej od największego upadku do świętości. Nabożeństwo jest wezwaniem do wyrzeczenia się grzechu i do podjęcia pokuty. Podczas powtarzanego wezwania „Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną”, wierni klękali, dotykając czołem posadzki świątyni. W pełnej liturgii tych pokłonów jest 240. Nabożeństwo zakończyło się modlitwą św. Efrema, w czasie której zebrani prosili o oddalenie ducha lenistwa i otrzymanie ducha pokory i gorliwości. Końcowego błogosławieństwa udzielili razem ks. I. Kondrów i proboszcz parafii o. Stanisław Glista OFMConv. Chrześcijanie wschodni, posługujący się kalendarzem juliańskim, Wieli Post rozpoczęli w poniedziałek 14 marca, a dzień wcześniej obchodzili tzw. Niedzielę Przebaczeni Win. Kanon św. Andrzeja czytany jest w cerkwiach w pierwszym tygodniu Wielkiego Postu i w środę piątego tygodnia Wielkiego Postu. Na Podkarpaciu w wielu miejscowościach od kilku wieków żyją razem chrześcijanie zachodniego i wschodniego kręgu kulturowo-religijnego. Liturgia greckokatolicka w kościele franciszkańskim wpisuje się w podejmowany w Sanoku od 1998 r. dialog i współpracę między wiernymi dwóch obrządków Kościoła katolickiego: bizantyjsko-ukraińskiego i łacińskiego.

Światowy Dzień Modlitwy: Niech nasza światłość świeci – marzec 2005 r.

Niech na świecie przybywa dobra, zamiast zła, wiary zamiast przesądów, miłości zamiast nienawiści – modliły się uczestniczki Światowego Dnia Modlitwy, który 4 marca2005 r. odbył się w 170 krajach. “Niech nasza światłość świeci” było mottem tegorocznego ŚDM. Światowy Dzień Modlitwy jest ruchem ekumenicznym kobiet chrześcijańskich, które wywodzą się z różnych tradycji, kultur i krajów. Inicjatywa ta została zapoczątkowana pod koniec XIX w. przez kobiety z USA i Kanady. Myślą przewodnią ruchu jest hasło “Świadoma modlitwa – modlitewne działanie”. Kierownictwo ŚDM ma siedzibę w Nowym Jorku, tworzą je kobiety z ośmiu wielkich regionów świata, reprezentujące trzy tradycje chrześcijańskie: protestancką, prawosławną i katolicką. W Polsce pierwsze nabożeństwo ŚDM odbyło się w 1927 r., regularnie spotkania odbywają się od 1962 r. Corocznie w czasie ŚDM uwaga zwrócona jest na jeden kraj, poprzez poznanie jego historii, kultury, sytuacji kobiet oraz działających w nim Kościołów. Celem nabożeństw ŚDM, które odbywają się w pierwszy piątek marca, jest umocnienie wiary, wzajemne zbliżenie i poznanie ludzi różniących się kolorem skóry, dziedzictwem kulturowym i tradycją religijną. Wspólna modlitwa ma prowadzić do działania na rzecz tych, którzy potrzebują pomocy i wsparcia. Naszemu krajowi poświęcono uwagę w tym roku, a teksty do nabożeństwa po raz pierwszy w historii ŚDM przygotowywały Polki.ŚDM zorganizowały m.in. kobiety różnych wyznań w kościele franciszkańskimi Podwyższenia Krzyża Świętego. Zaproszeni byli prawosławni, grekokatolicy, polskokatolicy, katolicy, adwentyści i ewangeliczni zielonoświątkowcy. Nabożeństwo rozpoczęto od dzielenia się chlebem, następnie czytano Pismo św., modlono się i śpiewano pieśni w języku polskim, niemieckim, łacińskim, ukraińskim i cerkiewnosłowiańskim. “Jako chrześcijanie i chrześcijanki różnych wyznań modlimy się o światło słowa Bożego – aby do nas przemówiło, o światło Ducha Świętego – aby nas oświeciło, o żar miłości Bożej – aby w nas płonął” – mówili zebrani w kościele. Po modlitwie “Ojcze nasz”, którą zebrani odśpiewali, tworząc krąg splecionych rąk, wszyscy zapalili świeczki, które otrzymali wchodząc do świątyni. “Prosimy o światło od Boga, abyśmy mogli być światłem dla innych. Wszyscy jesteśmy różnie utalentowani i możemy różnie przekazywać światło. Przekazujemy to światło od Boga dalej, aby nikt nie pozostał w ciemności” – brzmiały słowa dalszej modlitwy. Zebrani zakończyli nabożeństwo słowami: “Boże, prosimy Cię, niech na świecie przybywa dobra, zamiast zła, wiary zamiast przesądów, miłości zamiast nienawiści. Boże, prosimy, aby wszyscy ludzie na całej ziemi mogli żyć w pokoju i poszanowaniu siebie nawzajem. Dziękujemy Ci, że jako kobiety różnych stanów i zawodów możemy służyć naszym bliskim, ludziom, którzy żyją wokół nas i głosić orędzie o miłości Chrystusa”. Wszystkie kobiety, z okazji zbliżającego się ich święta, otrzymały od gospodarzy świątyni pamiątkowe kartki wraz z życzeniami. Wręczył je o. Stanisław Glista OFMConv, proboszcz parafii franciszkańskiej w Sanoku, przy której od 1998 r. odbywają się kilka razy w roku spotkania ekumeniczne.

Swiatoje Bogojawlenije – Święto Jordanu – styczeń 2005 r.

Prawosławni i grekokatolicy posługujący się kalendarzem juliańskim, obchodzą 19 stycznia Swiatoje Bogojawlenije – Krieszczenije Hospoda Boha i Spasa Iisusa Christa, czyli uroczystość Objawienia Pańskiego. To święto ma kilka innych nazw: Jordan, Chrzest Pański, Teofania oraz Epifania. Zalicza się je do grona dwunastu najważniejszych uroczystości w Kościele Wschodnim, o czym świadczy poprzedzająca je wigilia, w czasie której wierni zobowiązani są do ścisłego postu, a w cerkwiach odprawia się tzw. „królewskie godziny” i Boską Liturgię. W dzień święta sprawowana jest tzw. „Wieczernia” i Liturgia święta, po niej następuje uroczysta procesja nad brzeg rzeki, która jest symbolicznym Jordanem. Na koniec następuje „Wielikaja Agiasma”, czyli „Wielkie Poświęcenie Wody”. Dokonuje się je poprzez trzykrotne zanurzenie krzyża w rzece, jeziorze lub morzu. Kiedy woda jest zamarznięta, w krze wycina się przerębel w kształcie krzyża. Poświęconą wodę uczestnicy liturgii zabierają do swoich domów, wierząc w jej właściwości uzdrawiające. Dlatego mimo panującego niekiedy mrozu, wiele osób obmywa nią twarz i ręce. Duchowni, którzy po święcie Jordanu zaczynają odwiedzać domy wiernych, do błogosławieństwa mieszkań używają poświęconej w tym dniu wody. Teologiczne znaczenie tej uroczystości ilustruje ikona Chrztu Pańskiego, na której prawie nagi Chrystus, stojący w wodach Jordanu, dał się ogołocić ze wszystkiego, aby zbawić człowieka. Woda jest symbolem grobu i zarazem łona: w wodzie umiera to, co stare i grzeszne, aby narodziło się to, co nowe i czyste. Chrystus, zanurzając się w wodach Jordanu, zgodnie z wolą Ojca, symbolicznie przyjął na siebie grzechy całej ludzkości oraz uświęcił Sobą wodę i cały świat. W czasie Chrztu Chrystusa zmieniło się znaczenie wody: już nie są to śmiercionośne fale potopu, lecz dające zbawienie źródła „wody żywej”. W czasie Chrztu Pańskiego następuje także „Bogojawlenije”, Teofania, czyli Objawienie się Trójcy Świętej. Obecność Boga Ojca przedstawiona jest za pomocą koła widocznego u góry ikony lub na dłoni Chrystusa, a Duch Święty pod postacią gołębia spoczywa na Jego głowie. 19 stycznia 2005 r. w sanockiej cerkwi prawosławnej prawie pięciogodzinne uroczystości rozpoczęły się wcześnie rano, przewodniczył im arcybiskup Adam Dubec, ordynariusz archidiecezji przemysko-nowosądeckiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Po mszy świętej wierni ulicami miasta przeszli nad San, gdzie poświęcono wodę. Mimo panującego kilkustopniowego mrozu, wielu wiernych wzięło udział w tej uroczystości. Zgodnie z ekumeniczną tradycją, w prawosławnym święcie Jordanu uczestniczyli także grekokatolicy i katolicy, zaś prawosławni na te uroczystości przybyli nie tylko z Sanoka, ale również z innych miejscowości Podkarpacia i Polski.

Ekumeniczny Sanok – styczeń 2005 r.

W Sanoku, Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan zainaugurowano XIV Spotkaniem Ekumenicznym, z udziałem przedstawicieli katolików, polskokatolików, grekokatolików, prawosławnych i adwentystów. Gospodarzem spotkania, które odbyło się 16 stycznia 2005 r., był klasztor franciszkanów i działająca przy nim wspólnota dominikanów świeckich. Zgromadzeni w sanockim kościele Podwyższenia Krzyża Świętego, wierni i duchowni Kościołów chrześcijańskich wzięli udział w liturgii Nieszporów, na które składał się m.in. śpiew Psalmów w staropolskim przekładzie Jana Kochanowskiego, w wykonaniu katolickiego chóru “Asyż” oraz pieśni liturgiczne w języku cerkiewnosłowiańskim śpiewane przez scholę prawosławną. “W czasie trwania hymnu ‘Magnificat’ greckokatolicki duchowny okadzał wiernych oraz ołtarz kadzidłem przywiezionym z prawosławnej Góry Athos. – relacjonuje spotkanie gwardian klasztoru franciszkanów o. Stanisław Glista OFMConv – Nabożeństwo zakończyło się wezwaniami o jedność między chrześcijanami, przekazaniem znaku pokoju, śpiewem ‘Modlitwy Pańskiej’ według wschodniej melodii oraz błogosławieństwem. Po jego udzieleniu, duchowni łamali się z wiernymi opłatkiem i prosforą (wschodnim odpowiednikiem opłatka – przyp. red.)” – dodaje o. Stanisław. Duchowni w trakce nabożeństwa, podzielili się także krótką refleksją. Ks. dziekan Ryszard Rawicki, proboszcz parafii polskokatolickiej Matki Bożej Różańcowej w Sanoku: “Chrystus wybrał Apostołów po to, by głosili pokój i jedność między ludźmi. Podział Kościoła Chrystusowego jest bolesny, dlatego musimy dołożyć wszelkich starań, aby tę utraconą jedność budować”. Ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz greckokatolickiej parafii św. Proroka Eliasza w Hłomczy koło Sanoka: “Chrystus założył Kościół jako wspólnotę dzieci Bożych. Dlatego tożsamość chrześcijańska stoi ponad tożsamością wyznaniową. To spotkanie jest pewnego rodzaju ‘alarmem’, że istniejący między nami podział nie jest dobry. Dzisiaj dzielimy się nie tylko swoją duchowością, ale jest to także dialog kultur Wschodu i Zachodu. Dziękuję Wspólnocie Dominikańskiej, która modliła się w naszej cerkwi. Zapraszam was do naszych świątyń, szczególnie do cerkwi w Sanoku, jej drzwi są zawsze otwarte dla wszystkich”. Ks. Jan Antonowicz, proboszcz prawosławnej katedry Świętej Trójcy w Sanoku: “Cieszę się, że Duch Święty natchnął tych, którzy przyszli na to spotkanie. Jednoczy nas Chrystus, który jest światłością i radością. Patrzmy na siebie z ufnością i miłością, niech Bóg udzieli wszystkim nam pokoju”. Pastor Mirosław Harasim z sanockiego zboru Adwentystów Dnia Siódmego, który nie mógł być osobiście na spotkaniu, w liście do jego uczestników napisał: “Doceniam moralno-religijne znaczenie tego wydarzenia, służące utrwaleniu szlachetnej idei tolerancji i jedności duchowej chrześcijan naszego miasta. Pozostaję szczególnie w łączności z tymi staraniami, mającymi na celu bliższe poznanie i dobro naszych Kościołów. Pragnę pisemnie zapewnić o swej duchowej obecności na tym ważnym spotkaniu”. “Wspólnym skarbem wszystkich chrześcijan jest Jezus Chrystus. Niekiedy jest to skarb niedoceniany i niezauważany. Chrystus jest przez nas ciągle nie do końca odkryty i nie całkiem poznany. Jednak to On jest naszym źródłem i wspólnym domem, do którego mamy powracać” – powiedział gospodarz spotkania o. Stanisław Glista. – Dzielmy się radością z tego, że naszym wspólnym skarbem jest Jezus Chrystus i że możemy być razem”. W drugiej części ekumenicznego spotkania, uczestnicy zebrali się przy wspólnym stole, na agapie. Z koncertem pieśni i kolęd wystąpili: prawosławny chór dziecięco-młodzieżowy pod kierownictwem Marianny Jary i katolicki Chór Męski “Asyż” pod dyrekcją Jacka Szuby. Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan, obchodzony jest w całej Polsce od 18 do 25 stycznia, w tym roku pod hasłem “Chrystus jedynym fundamentem Kościoła”. Sanockie spotkania ekumeniczne zostały zapoczątkowane w 1998 r. i odbywają się kilka razy w roku.

Boże Narodzenie u chrześcijan wschodnich – styczeń 2005 r.

Grekokatoliccy i prawosławni mieszkańcy całej Polski, w tym Podkarpacia, obchodzili święta Bożego Narodzenia. Na zakończenie 40-dniowego postu uroczyście obchodzili oni 6 stycznia 2005 r. Wigilię Bożego Narodzenia, która podobnie jak u katolików składa się tradycyjnie z 12 dań, jednym z nich jest kutia. Wieczerza rozpoczyna się od modlitwy i łamania się prosforą, odpowiednikiem zachodniego opłatka. Chrześcijanie wschodni Boże Narodzenie świętują trzy dni, w czasie których w cerkwiach obu wyznań odprawiane są uroczyste nabożeństwa. Pierwszego dnia wierni wspominają narodzenie Chrystusa, drugiego – życie Matki Boskiej, a trzeciego – św. Szczepana, pierwszego męczennika. W świątyniach wystawiana jest w tych dniach specjalna ikona przedstawiająca narodzenie Chrystusa. Ukazana na niej postać Dzieciątka Jezus ma na sobie pieluszki, przypominające pośmiertny całun, w który okryty był Zbawiciel, zaś grota narodzenia jest jednocześnie pieczarą grobu Pańskiego. W Sanoku, stolicy diecezji przemysko-nowosądeckiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, nabożeństwom przewodniczył ordynariusz arcybiskup Adam Dubec. Także w kościele greckokatolickim odbyły się specjalne nabożeństwa, którym przewodził ks. Ireneusz Kondrów, proboszcz parafii w Hłomczy, koło Sanoka. Na Podkarpaciu mieszka obecnie kilka tysięcy grekokatolików i prawosławnych. W Sanoku razem z katolikami, wiernymi Kościoła polskokatolickiego oraz zielonoświątkowcami biorą oni udział w dialogu, który od 1998 przybrał formę spotkań ekumenicznych, organizowanych kilka razy w roku. Najbliższe, już 14. spotkanie ekumeniczne odbędzie się 16 stycznia 2005 r. o godzinie 17.00 w kościele franciszkanów, w ramach Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan, pod hasłem “Chrystus – jedyny fundament Kościoła”.

Ekumeniczny koncert Żurawi – listopad 2004 r.

Koncert, który odbył się 21 listopada 2004 r. zgromadził w prawosławnej katedrze Trójcy Świętej w Sanoku wielu miłośników śpiewu sakralnego. Gospodarzem spotkania był abp Adam, władyka prawosławnej diecezji przemysko-nowosądeckiej oraz ks. kanclerz Jan Antonowicz. Gościnnie obecni byli: ks. dziekan Julian Felenczak – proboszcz parafii prawosławnej w Morochowie, ks. Ireneusz Kondrów – administrator parafii greckokatolickiej w Hłomczy i o. Stanisław Glista OFMConv – proboszcz rzymskokatolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku.”Cieszymy się, że ‘Żurawie’ przyleciały pierwszy raz do naszej niewielkiej wspólnoty prawosławnej w Sanoku” – powiedział ks. J. Antonowicz. “Dziękując za wspaniały koncert, wyrażam radość z obecności w naszej cerkwi braci grekokatolików i katolików” – dodał abp Adam. Starosta powiatu sanockiego Bogdan Struś podkreślił, że to artystyczne wydarzenie jest ważne nie tylko dla wspólnoty prawosławnej, ale ma ono również znaczenie ekumeniczne dla wielokulturowej społeczności ziemi sanockiej. “‘Żurawie’ mają nieustanne zaproszenie do występowania Sanoku” – dodał B. Struś. Jak powiedział ks. J. Antonowicz, “w prawosławiu nie nagradza się występu oklaskami, ale słuchacze przeżywają i zachowują wrażenia głęboko w sercu. Dzieje się tak dlatego, ponieważ umiejętność śpiewu jest wykorzystaniem najlepszego instrumentu muzycznego – ludzkiego głosu, który jest darem Boga”. “Żurawie” to najbardziej znany i utytułowanym polski chór prawosławny, skupia śpiewaków z całego kraju. Sanocki koncert prowadziła Marianna Jary, chór wystąpił pod dyrekcją Jarosława Wujcika. Diecezja przemysko-nowosądecka jest jedną z sześciu prawosławnych diecezji w Polsce. Tworzą ją trzy dekanaty: przemyski, sanocki i nowosądecki. Zwierzchnikiem diecezji jest władyka, czyli abp Adam, którego katedra znajduje się w Sanoku. Tradycja spotkań ekumenicznych w Sanoku została zapoczątkowana w 1998 r. Każdego roku odbywa się kilka spotkań, które gromadzą wielu wiernych wschodniej i zachodniej tradycji kulturowo-religijnej.

Historycznie i ekumenicznie – sierpień 2004 r.

Historycznym nazwał proboszcz parafii greckokatolickiej ks. Ireneusz Kondrów ekumeniczne spotkanie w Sanoku. Od wielu lat po raz pierwszy, kapłan greckokatolicki modlił się w świątyni prawosławnej. 3 sierpnia, z inicjatywy Cerkwi Prawosławnej, Związku Ukraińców w Polsce i Wspólnoty Dominikańskiej, w Sanoku odbyło się kolejne XIII Spotkanie Ekumeniczne. Na modlitwie obecni byli również przedstawiciele Kościoła polskokatolickiego oraz franciszkanie z Sanoka, dominikanin i kapłan diecezjalny. Jak podkreśla gwardian klasztoru franciszkanów o. Stanisław Glista, takie spotkania ekumeniczne odbywają się w Sanoku kilka razy w roku i są one odpowiedzią na apel Jana Pawła II: “aby nigdy nie zabrakło zaangażowania w modlitwie o jedność i nieustanne jej poszukiwanie”. “To dobry początek na wspólne tworzenie dobrych relacji pomiędzy kościołem greckokatolickim i prawosławnym, oraz nadzieja na wspólną modlitwę w cerkwiach” – zauważył ks. Ireneusz Kondrów. Spotkanie rozpoczęło nabożeństwo maryjne w języku cerkiewnosłowiańskim i polskim, przed cudowną Ikoną Sanockiej Bogurodzicy. Uczestnicy spotkania modlili się w intencji całej Ojczyzny, miasta Sanoka, o wzajemne poznawanie się, rozumienie i wybaczanie sobie nawzajem grzechów. Na zakończenie zgromadzeni wierni odśpiewali wspólnie dobrze znaną dla obydwu obrządków pieśń “Po górach dolinach”. Ks. dziekan Andrzej Skiba stwierdził, że to “cześć dla Matki Bożej, Jej umiłowanie, jest tym co może nas łączyć i zbliżać do siebie”. Ostatnim akcentem modlitewnym było ucałowanie ikony Matki Bożej. Po modlitwie odbyło się wspólne spotkanie przy stole. Ekumenicznemu wydarzeniu w Sanoku towarzyszyła wystawa ikon pisanych w pracowni pani Jadwigi Demisiuk.

Boże Ciało w ekumenicznym Sanoku – czerwiec 2004 r.

Wierni i duchowni trzech Kościołów: katolicy, grekokatolicy i prawosławni przeszli ulicami Sanoka w tegorocznej procesji Bożego Ciała. 10 czerwca, uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, zwanej tradycyjnie Bożym Ciałem, przewodniczyli archiprezbiter ks. Feliks Kwaśny oraz ks. Andrzej Skiba, z udziałem proboszczów czterech parafii sanockich, wiernych oraz zaproszonych gości – znanych z działalności ekumenicznej na ziemi sanockiej duchownych: ks. Jana Antonowicza z Kościoła prawosławnego i ks. Ireneusza Kondrowa z Kościoła greckokatolickiego. Po zakończonej mszy św. wierni udali się w procesji z Najświętszym Sakramentem z kościoła Serca Pana Jezusa na Posadzie do kościoła franciszkanów, przy którym znajdował się czwarty i ostatni ołtarz. Procesja z Najświętszym Sakramentem ukazuje, że Kościół jest ludem pielgrzymującym, a przewodnikiem w tej drodze i pokarmem dla wiernych jest Chrystus obecny pod postaciami eucharystycznymi. Przy każdym z czterech ołtarzy polowych duchowni odśpiewali fragmenty Ewangelii oraz tzw. “Suplikacje”, czyli błagania o pokój, o urodzaje, o bezpieczeństwo dla wiernych i całego świata. Po raz pierwszy odchody Bożego Ciała z procesją eucharystyczną odbyły się w roku 1246 w belgijskiej diecezji Liege, a w roku 1264 papież Urban IV rozszerzył je na cały Kościół. W Polsce po raz pierwszy uroczystość tę obchodzono w diecezji krakowskiej w roku 1320. Kościół greckokatolicki, którego zwierzchnikiem jest abp Jan Martyniak, tworzy w Polsce dwie diecezje (eparchie): wrocławsko-gdańską i przemysko-warszawską. Ks. Ireneusz Kondrów jest proboszczem w parafii Hłomcza, która należy do dekanatu sanockiego, jednego z sześciu w archidiecezji przemysko-warszawskiej. Autokefaliczny Kościół Prawosławny w Polsce tworzy sześć diecezji. Jedną z nich jest diecezja przemysko-nowosądecka, której zwierzchnikiem jest abp Adam. Jej siedziba znajduje się w Sanoku, przy katedrze Świętej Trójcy. Ks. Jan Antonowicz pełni funkcję sekretarza arcybiskupa, dziekana dekanatu sanockiego (jednego z trzech w diecezji) oraz proboszcza katedry w Sanoku.

Spotkanie z abpem Janem Martyniakiem – kwiecień 2004 r.

Zwierzchnik Kościoła greckokatolickiego metropolii przemysko-warszawskiej abp Jan Martyniak był gościem spotkania ekumenicznego, które odbyło się 25 kwietnia w Klubie Górnika w Sanoku. Na spotkanie przybyli przedstawiciele władz miasta, starostwa oraz Kościołów: greckokatolickiego, prawosławnego, polskokatolickiego i rzymskokatolickiego. Reprezentantem sanockiego klasztoru franciszkanów, znanego z podejmowania wielu ekumenicznych inicjatyw, był gwardian o. Stanisław Glista. Abp Martyniak “zapragnął spotkać się i podzielić bogactwem duchowym i historycznym Kościoła greckokatolickiego” – relacjonuje o. Glista. – Ks. Metropolita w swoim przemówieniu zwrócił uwagę na postać Grzegorz z Sanoka, który żyjąc w średniowieczu podejmował działania ekumeniczne, co było na owe czasy niezwykłe i nowatorskie”. Podczas wspólnego obiadu głos zabrali także: burmistrz Sanoka Wojciech Blecharczyk, starosta powiatu Bogdan Struś oraz ks. dziekan dr Andrzej Skiba, z Kościoła rzymskokatolickiego. Na zakończenie spotkania odbyła się projekcja filmu o życiu i działalności metropolity greckokatolickiego ks. Andrzeja Szeptyckiego. “Spotkania ekumeniczne pomagają wzajemnie poznawać się, ukazywać bogactwo kulturowe i religijne poszczególnych wspólnot, uczą wzajemnego szacunku, zrozumienia i tolerancji. Serdeczne podziękowania należą się proboszczowi parafii greckokatolickiej w Hłomczy – ks. Ireneuszowi Kondrów za zorganizowanie tego spotkania” – podsumowuje Gwardian sanockiego klasztoru.

Ekumeniczna droga krzyżowa w Sanoku – kwiecień 2004 r.

Ponad pięć tysięcy wiernych czterech wyznań wzięło udział w Wielki Piątek, 9 kwietnia 2004 r., w dwugodzinnej ekumenicznej drodze krzyżowej w Sanoku. Ulicami miasta razem szli i rozważali misterium męki i śmierci Jezusa Chrystusa prawosławni, polskokatolicy, grekokatolicy i rzymskokatolicy. Droga krzyżowa rozpoczęła się o godzinie 22.00 w kościele Przemienienia Pańskiego, następnie jej uczestnicy przechodzili przez kolejne ulice. XII stacja miała miejsce w katedrze Trójcy Świętej Polskiego Kościoła Autokefalicznego, zakończyła się w kościele franciszkańskim. Rozważania prowadzili przedstawicie i duchowni czterech wyznań: ks. Ryszard Rawicki, ks. Jan Antonowicz, ks. Ireneusz Kondrów, ks. Andrzej Skiba i o. Stanisław Glista OFMConv. W czasie VII stacji („Pan Jezus spotyka płaczące niewiasty”), którą prowadził kościół rzymskokatolicki powiedziano m.in.: „Jezus Chrystus spotyka płaczące kobiety także na Podkarpaciu, w naszym mieście. Tak dużo ludzi dzisiaj płacze. Często są to łzy ciche, których nikt nie widzi, łzy bólu i samotności. Płaczą dzieci, bo czasem chodzą do szkoły głodne. Płaczą ojcowie, bo muszą wyjeżdżać za chlebem do innych krajów. Matki mają łzy w oczach, bo nie tak wyobrażały sobie spokojne, rodzinne życie. W tym roku trzy organizacje: „Eleos” kościoła prawosławnego, „Diakonia” kościoła ewangelicko-augsburskiego oraz „Caritas” kościoła rzymskokatolickiego przeprowadziły Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom. Uzbierano 14 milionów złotych. Te pieniądze dotarły do potrzebujących. Jezus Chrystus pociesza płaczące kobiety i zabiegane matki: ‘Są jeszcze dobrzy ludzie na tym świecie. Pomogą wam. Jest dla was nadzieja!’ Jezus pociesza ojców i dzieci poprzez dobre serca chrześcijan wszystkich wyznań”. Ta droga krzyżowa wpisuje się w tradycję Spotkań Ekumenicznych, które od sześciu lat są organizowane przez środowisko sanoczan propagujących ekumenizm w praktyce: poprzez wzajemne poznanie tradycji, prezentację kultury, sztuki, okazywanie w codziennym, sąsiedzkim życiu szacunku wobec odrębności kultur i zwyczajów. Ostatnie, już XII Spotkanie Ekumeniczne odbyło się przy klasztorze franciszkanów w styczniu br. Oprócz wspólnej modlitwy i rozważania Pisma Świętego, dzielono się opłatkiem i prosforą, odbył się koncert muzyki i pieśni w wykonaniu chórów z Polski i Ukrainy. Sanok jest miastem, w którym od wieków mieszkańcy tworzą mozaikę kultur i wyznań chrześcijańskich. Ludzie wschodniego kręgu kulturowego (Ukraińcy, Rosjanie, Łemkowie, Bojkowie, Rusini), należą do Kościołów prawosławnego i greckokatolickiego. Żyją oni w sąsiedztwie osób wychowanych w cywilizacji zachodniej, którzy należą do kościołów polskokatolickiego, ewangelickiego i rzymskokatolickiego.

XII Spotkanie Ekumeniczne w Sanoku – styczeń 2004 r.

W ramach obchodów tegorocznego Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan, w sobotę 17 stycznia 2004 r., odbyło się przy sanockim klasztorze franciszkanów XII Spotkanie Ekumeniczne, pod hasłem: “Pokój mój daję wam”. W spotkaniu wzięli udział duchowni i przedstawiciele Kościołów: prawosławnego, greckokatolickiego, polskokatolickiego, zielonoświątkowego i rzymskokatolickiego.W czasie nabożeństwa, duchowni odczytali Ewangelię o Bożym Narodzeniu, dzieląc się refleksją na temat przeczytanego słowa. Gospodarz spotkania, gwardian o. Stanisław Glista OFMConv powiedział m.in., że “zostajemy postawieni wobec faktu, że nie wystarczy być poinformowanym o tym wydarzeniu, trzeba pójść dalej – trzeba się z Nim spotkać. Jezus Chrystus przynagla nas, byśmy chcieli go poznać i doświadczyć, byśmy czynili to w pełnej jedności”. Duchowni zwrócili uwagę na fakt, że brak jedności pośród wyznawców Chrystusa jest bolesną raną. Wyrazili także gotowość współpracy na polu ekumenicznym, zachęcając wiernych do wzajemnego poznawania się. Symbolicznymi gestami ekumenicznej liturgii była modlitwa o jedność między chrześcijanami i pokój na świecie, wspólnie odmówione “Ojcze nasz” i przekazanie znaku pokoju. Na zakończenie spotkania, duchowni i wierni Kościołów podzielili się opłatkami i prosforą. Podczas XII Spotkania Ekumenicznego w Sanoku, z koncertem kolęd wystąpiły dwa chóry: Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sanoku pod dyrekcją Marianny Jarej oraz “Widymo” z Uszgorodu na Ukrainie. Gospodarze zaprosili wszystkich obecnych w kościele, na chrześcijańską agapę, którą przygotowała Wspólnota Dominikańska (Zakon Świeckich Dominikanów), działająca przy klasztorze franciszkanów.

Sanok: Ekumeniczne kolędowanie – styczeń 2003 r.

Modlitwa o jedność, pokój i błogosławieństwo Boże zgromadziła przedstawicieli pięciu Kościołów chrześcijańskich podczas jubileuszowego, dziesiątego spotkania ekumenicznego u franciszkanów w Sanoku. 11 stycznia spotkali się tam wierni i duchowni Kościołów: prawosławnego, greckokatolickiego, polskokatolickiego, zielonoświątkowego i rzymskokatolickiego. Spotkanie rozpoczęła modlitwa duchownych: zapalenie lamp, odczytanie Ewangelii o narodzinach Jezusa w językach: polskim, ukraińskim i cerkiewno-słowiańskim. Po wspólnie odmówionej modlitwie “Ojcze nasz” duchowni i zgromadzeni w kościele dzielili się opłatkiem i prosforą. W czasie spotkania z koncertami kolęd wystąpili: zespół Państwowej Szkoły Muzycznej w Sanoku, Chór Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, zespół dziecięcy z Kościoła greckokatolickiego oraz zespół folkowy “Widymo”. Ekumeniczne spotkanie zakończyła agapa przy wspólnym stole, przy którym “była okazja do rozmów i wspólnej radości z Bożego Narodzenia” – podkreśla gospodarz spotkania o. Stanisław Glista OFMConv, gwardian klasztoru w Sanoku.

Modlitewny pomost: Sanok-Asyż – styczeń 2002 r.

W tym samym czasie, kiedy w Asyżu odbywało się spotkanie przedstawicieli różnych religii w Asyżu (24 stycznia 2002 r.), w Sanoku na Podkarpaciu, miało miejsce VIII Spotkanie Ekumeniczne. W modlitwie o pokój, na wzór Asyżu, wzięli udział przedstawiciele Kościołów chrześcijańskich z Sanoka i okolicy: rzymskokatolickiego, greckokatolickiego, prawosławnego, polskokatolickiego oraz adwentyści i zielonoświątkowcy. W programie tego spotkania znalazła się modlitwa o pokój, we własnych Kościołach, a na zakończenie odbyła się ekumeniczna agapa w klasztorze franciszkanów. Warto wspomnieć, iż spotkania ekumeniczne w Sanoku odbywają się regularnie, od stycznia 1998 roku, z inicjatywy Wspólnoty Dominikańskiej. Dotychczasowe spotkania modlitewne były związane ze świętami Bożego Narodzenia, wspólnym (dla katolików i prawosławnych) kultem Matki Bożej oraz relikwii Krzyża Świętego. Odbywały się one w kościele i klasztorze franciszkańskim i sanockiej cerkwi prawosławnej. Tegoroczne Spotkanie Ekumeniczne odbywa sie pod hasłem “Przykazanie nowe daje wam” (J 3,34). W spotkaniach ekumenicznych bierze udział duchowieństwo, młodzież szkolna i nauczyciele, katolicy i prawosławni, przedstawiciele władz samorządowych oraz każdy, dla kogo ważne są wszelkie kroki zmierzające do budowania jedności, szacunku i pokoju w tej społeczności.

Maryja łączy – grudzień 2000 r.

W uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, 8 grudnia 2000 roku, odbyło się kolejne, VI Spotkanie Ekumeniczne w Sanoku w kościele i klasztorze franciszkanów. Honorowymi gośćmi byli duchowni z cerkwi prawosławnej. Bezpośrednio po wieczornej Eucharystii, która kończyła nowennę ku czci Niepokalanej, wystąpił Zespół Młodzieżowy z Prawosławnej Parafii Świętej Trójcy w Sanoku, pod dyrekcją Marianny Jarej. Uroczysty koncert pt. „Pieśnią sławimy Maryję, Matkę Bożą” zgromadził w świątyni franciszkańskiej liczne grono wiernych. W temat poszczególnych prawosławnych utworów wprowadzali słuchaczy ks. Julian Felenczak i ks. Jan Antonowicz. Koncert zakończyła tradycyjna pieśń „Mnohije lita”. Ks. Jan Antonowicz z cerkwi prawosławnej serdecznie podziękował o. Stanisławowi Gliście, gwardianowi sanockiego klasztoru, za zaproszenie, a wszystkim obecnym za spotkanie ukazujące, jak łączy katolików i prawosławnych osoba Maryi – Matki Bożej. Zacytował również słowa Ojca Świętego Jana Pawła II, w których zawarte jest pragnienie, aby chrześcijaństwo rozwijało się owocnie i oddychało dwoma płucami: wschodnim i zachodnim. Na zakończenie VI Spotkania Ekumenicznego, duchowni prawosławni i rzymskokakatoliccy, członkowie chóru prawosławnego, organizator – Wspólnota Dominikańska oraz sympatycy, spotkali się w przyklasztornej kawiarni „U Mnicha”. Zaproponowano, aby kolejne spotkanie ekumeniczne odbyło się w sanockiej cerkwi.